Zona thần kinh ở mắt là một dạng nhiễm trùng do virus gây ra có thể làm tổn thương da vùng quanh mắt, mí mắt và cả cấu trúc nhãn cầu nếu không được điều trị kịp thời. Việc nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ mức độ nguy hiểm và điều trị đúng cách giúp giảm đau, hạn chế biến chứng lâu dài cho thị lực. Trong bài viết này Mắt Việt sẽ giúp bạn tìm hiểu tổng quan về zona thần kinh ở mắt, các dấu hiệu thường gặp và những cách phòng ngừa để chủ động bảo vệ đôi mắt.
Bệnh zona thần kinh ở mắt là gì?
Zona thần kinh ở mắt là tình trạng tái hoạt động của virus varicella zoster (loại gây thủy đậu) tại vùng nhánh mắt của dây thần kinh sinh ba. Khi virus bùng phát người bệnh xuất hiện mụn nước, ban đỏ, đau rát dọc theo vùng trán, mí và quanh mắt có thể lan sát bờ mi và ảnh hưởng trực tiếp bề mặt nhãn cầu.
Zona ở mắt không chỉ gây khó chịu trên da mà còn có nguy cơ tấn công giác mạc, củng mạc, mống mắt thậm chí tác động đến thần kinh thị giác, làm giảm thị lực hoặc để lại sẹo giác mạc. Vì vậy zona thần kinh ở mắt luôn được xếp vào nhóm bệnh lý cần thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa mắt.
Nguyên nhân bị zona thần kinh ở mắt
Nguyên nhân gốc rễ của zona thần kinh ở mắt là do virus varicella zoster “ngủ yên” trong các hạch thần kinh sau khi người bệnh đã từng mắc thủy đậu trước đó. Khi sức đề kháng suy giảm, stress kéo dài, bệnh mạn tính hoặc tuổi cao thì virus có thể tái hoạt và gây bùng phát zona ở mắt.
Trong zona thần kinh ở mắt, virus tấn công vào nhánh mắt của dây thần kinh sinh ba, khiến các tổn thương xuất hiện dọc theo vùng trán, mi mắt và có thể lan vào bề mặt nhãn cầu. Một số trường hợp còn kèm đau đầu, sốt nhẹ, mệt mỏi trước khi nổi ban khiến người bệnh dễ nhầm với cảm cúm thông thường.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh ở mắt
Không phải ai từng bị thủy đậu cũng sẽ bị zona thần kinh ở mắt, nhưng một số yếu tố sau làm tăng nguy cơ bùng phát:
- Tuổi tác cao thường là trên 50 tuổi.
- Hệ miễn dịch suy yếu do bệnh mạn tính, ung thư, HIV/AIDS hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch.
- Stress kéo dài, mất ngủ và lao lực.
- Người đang mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường, bệnh tự miễn.
- Người từng bị zona ở vùng khác trên cơ thể hoặc chưa tiêm vắc xin phòng Zona cũng có nguy cơ cao hơn mắc bệnh Zona cao hơn.
- Ngoài ra, lối sống thiếu lành mạnh như ăn uống không đủ chất, thiếu ngủ, hút thuốc lá cũng là nguyên nhân giúp tăng nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh ở mắt.
Khi các yếu tố này xuất hiện trên nền cơ thể đã có sẵn virus “ngủ”, khả năng tái hoạt và gây zona ở mắt tăng lên đáng kể. Nhận biết và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là một phần quan trọng trong việc phòng ngừa zona thần kinh ở mắt.
Dấu hiệu bị zona ở mắt
Dấu hiệu sớm của zona thần kinh ở mắt thường bắt đầu bằng cảm giác đau rát, nhức, căng tức hoặc nóng ran ở vùng trán, thái dương hoặc quanh hốc mắt có thể kèm nhạy cảm khi sờ chạm. Sau đó trên nền da này sẽ xuất hiện mảng đỏ, rồi nổi mụn nước thành chùm dọc theo một bên mặt, tập trung quanh mắt và bờ mi đây là đặc trưng của zona ở mắt.
Khi zona thần kinh ở mắt tiến triển thì người bệnh có thể:
- Mắt đỏ, mắt nhức mỏi sợ ánh sáng hoặc là chảy nước mắt.
- Cảm giác cộm xốn, đau nhức sâu sau mắt.
- Nhìn mờ, mờ như có lớp sương, đặc biệt nếu giác mạc bị tổn thương.
Nếu zona ở mắt gây viêm giác mạc, viêm mống mắt hoặc tăng nhãn áp thì thị lực có thể giảm nhanh và nguy cơ để lại sẹo giác mạc rất cao nếu không điều trị kịp thời.
Bệnh zona thần kinh mắt có lây không?
Zona thần kinh ở mắt không lây theo kiểu “chạm vào là mắc zona”, nhưng virus varicella zoster từ các bóng nước có thể lây sang người chưa từng bị thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc xin thủy đậu. Trong trường hợp đó người tiếp xúc không bị zona ở mắt mà có thể mắc thủy đậu.
Virus lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước, chạm vào đồ vật có dính dịch rồi chạm lên da, niêm mạc hoặc qua giọt bắn đường hô hấp ở khoảng cách gần. Vì vậy khi đang bị zona thần kinh ở mắt người bệnh nên tránh gãi vỡ mụn nước, không dùng chung khăn mặt, khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch.
Zona thần kinh ở mắt có nguy hiểm không?
So với zona ở vùng thân hoặc tay chân, zona thần kinh ở mắt được đánh giá nguy hiểm hơn vì nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến giác mạc, củng mạc, mống mắt, thủy tinh thể và thần kinh thị giác. Biến chứng có thể bao gồm viêm giác mạc, loét giác mạc, viêm màng bồ đào, tăng nhãn áp, sẹo giác mạc, giảm thị lực vĩnh viễn và đau dây thần kinh sau zona kéo dài.
Ngoài ra zona thần kinh ở mắt còn gây đau rát dữ dội, mất ngủ, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và sức khỏe tinh thần của người bệnh. Chính vì vậy việc đi khám sớm ngay khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ zona ở mắt là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ biến chứng nặng.
Chẩn đoán bệnh zona thần kinh ở mắt
Bác sĩ thường chẩn đoán zona thần kinh ở mắt dựa trên:
- Khai thác triệu chứng: Đau rát dọc theo một bên trán, quanh mắt, nổi mụn nước thành chùm theo đường phân bố dây thần kinh.
- Khám da vùng mặt, mí, da đầu cùng bên.
- Khám chuyên khoa mắt: Soi đèn khe để đánh giá giác mạc, kết mạc, tiền phòng, mống mắt, đo nhãn áp và kiểm tra đáy mắt nếu cần.
Trong một số trường hợp đặc biệt hoặc nghi ngờ biến chứng sâu bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm, chụp hình ảnh để đánh giá mức độ tổn thương do zona thần kinh ở mắt gây ra.
Cách chữa zona thần kinh ở mắt
Điều trị zona thần kinh ở mắt cần kết hợp thuốc kháng virus, giảm đau và chăm sóc tại chỗ đồng thời theo dõi chặt chẽ biến chứng trên bề mặt và trong nhãn cầu.
Điều trị nội khoa
Trụ cột điều trị zona thần kinh ở mắt là thuốc kháng virus đường uống, được khuyến cáo sử dụng càng sớm càng tốt (trong vòng 72 giờ từ khi xuất hiện ban hoặc mụn nước). Việc dùng kháng virus sớm giúp rút ngắn thời gian bệnh, giảm mức độ đau, giảm nguy cơ tổn thương giác mạc và giảm nguy cơ đau thần kinh sau zona. Ngoài ra thì bác sĩ có thể kê thêm như:
- Thuốc giảm đau hay kháng viêm phù hợp.
- Thuốc nhỏ mắt bôi trơn, kháng viêm hoặc kháng sinh tại chỗ nếu có tổn thương giác mạc hoặc kết mạc.
- Điều trị hỗ trợ nâng cao miễn dịch, kiểm soát tốt bệnh nền (đái tháo đường, tăng huyết áp…).
Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có corticoid khi bị zona thần kinh ở mắt nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể làm nặng thêm nhiễm trùng hoặc che lấp diễn tiến bệnh.
Chăm sóc tại nhà
Bên cạnh thuốc thì chăm sóc tại nhà đúng cách giúp giảm khó chịu và hỗ trợ zona thần kinh ở mắt hồi phục tốt hơn:
- Giữ vùng da tổn thương sạch và khô, tránh gãi hoặc chọc vỡ mụn nước để hạn chế nhiễm trùng và sẹo.
- Có thể chườm mát nhẹ nhàng xung quanh vùng da (không chườm trực tiếp lên nhãn cầu) để giảm đau rát nếu được bác sĩ cho phép.
- Đeo kính mát khi ra ngoài để giảm chói và bảo vệ mắt khỏi bụi, gió.
- Nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống lành mạnh, hạn chế stress để hỗ trợ hệ miễn dịch.
Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám đúng hẹn để bác sĩ theo dõi sát những biến chứng ở giác mạc, mống mắt và nhãn cầu nói chung.
Tham khảo một số sản phẩm kính mát để đeo khi ra ngoài:
Làm sao phòng ngừa bệnh zona thần kinh mắt?
Phòng ngừa zona thần kinh ở mắt gồm hai hướng chính là giảm nguy cơ tái hoạt virus và bảo vệ vùng mắt khỏi biến chứng nặng nếu bệnh xảy ra.
- Tiêm vắc xin phòng zona (đặc biệt ở người trên 50 tuổi hoặc có nguy cơ cao) theo khuyến cáo của bác sĩ.
- Duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, hạn chế stress kéo dài để tránh kích hoạt zona thần kinh ở mắt.
- Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính làm suy giảm miễn dịch.
- Khi có dấu hiệu zona ở mắt nên đi khám sớm để được điều trị kháng virus kịp thời, giảm nguy cơ tổn thương sâu vào nhãn cầu.
Câu hỏi thường gặp về zona ở mắt
Khi bị zona thần kinh ở mắt nhiều người băn khoăn bệnh kéo dài bao lâu, có để lại di chứng không, nên kiêng gì và chăm sóc mắt thế nào cho an toàn. Mắt Việt sẽ giải đáp giúp bạn hiểu rõ hơn về quá trình hồi phục và cách tự chăm sóc tại nhà theo đúng hướng dẫn y khoa.
Bị zona ở mắt bao lâu thì khỏi?
Thời gian tiến triển của zona thần kinh ở mắt thường kéo dài khoảng 2–4 tuần, trong đó mụn nước có thể khô lại và bong vảy sau 7–10 ngày nếu được điều trị đúng và sớm. Tuy nhiên ở một số người, đặc biệt là lớn tuổi hoặc miễn dịch yếu, các triệu chứng đau thần kinh có thể kéo dài nhiều tuần đến vài tháng sau khi tổn thương da đã lành.
Bị zona ở mắt có được rửa mặt không?
Khi bị zona thần kinh ở mắt người bệnh vẫn có thể rửa mặt nhưng cần thực hiện nhẹ nhàng, tránh chà xát vùng đang có mụn nước hoặc vết trợt, không để xà phòng, sữa rửa mặt dính vào vùng tổn thương. Nên dùng nước sạch, lau khô bằng khăn mềm riêng biệt, không dùng chung khăn với người khác để hạn chế lây lan virus.
Bị zona ở mắt kiêng gì cho mau khỏi bệnh?
Khi đang điều trị zona thần kinh ở mắt thì người bệnh nên:
- Tránh tự ý bôi thuốc mỡ, lá cây, tinh dầu lên vùng mắt và nhãn cầu.
- Hạn chế gãi, chà xát hoặc đắp nóng lên vùng da tổn thương.
- Tránh hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia vì có thể làm suy giảm miễn dịch.
- Hạn chế thức khuya, làm việc căng thẳng kéo dài vì stress có thể khiến zona ở mắt lâu khỏi hơn.
Lời kết
Tin tức trên Mắt Việt đã chia sẻ các thông tin quan trọng xoay quanh bệnh zona thần kinh ở mắt và các vấn đề cần lưu ý khi chăm sóc mắt trong giai đoạn mắc bệnh. Dù không phải mọi trường hợp đều nguy kịch nhưng zona có thể dẫn đến viêm, loét giác mạc, sẹo và thậm chí mù lòa nếu chủ quan hoặc điều trị chậm trễ. Vì vậy phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ và tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn cách chăm sóc mắt của bác sĩ đóng vai trò then chốt giúp mắt phục hồi tốt và hạn chế tối đa biến chứng lâu dài.
