Trong cuộc sống hằng ngày, đôi mắt phải tiếp xúc liên tục với khói bụi, ánh sáng, gió và vô số tác nhân từ môi trường. Chỉ một sơ suất nhỏ như dụi mắt khi tay bẩn, tháo kính áp tròng không đúng cách hay để dị vật bay vào mắt cũng có thể gây xước giác mạc. Nhiều người thường chủ quan vì nghĩ đây chỉ là tổn thương nhẹ và sẽ tự khỏi, nhưng thực tế, nếu xử lý sai hoặc chậm trễ, xước giác mạc có thể để lại hậu quả nghiêm trọng cho thị lực. Để biết cách xử lý vấn đề này thì cùng Mắt Việt tham khảo bài viết sau đây ngay.
Xước giác mạc là gì?
Nhiều người trong chúng ta từng cảm thấy cộm, rát hoặc đau nhói ở mắt sau khi bụi bay vào, cọ kính áp tròng, hay chỉ đơn giản là dụi mắt quá mạnh. Trong một số trường hợp, đó không chỉ là cảm giác nhất thời mà có thể là dấu hiệu của xước giác mạc, tình trạng tưởng chừng nhẹ nhưng lại không nên xem thường.
Giác mạc là lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ phần trước nhãn cầu, giữ vai trò tiếp nhận và khúc xạ ánh sáng giúp bạn nhìn rõ mọi thứ xung quanh. Chính vì nằm ở vị trí “tuyến đầu” tiếp xúc trực tiếp với môi trường nên giác mạc rất dễ bị tổn thương khi có va chạm, dị vật hoặc thao tác không đúng cách.
Nếu không phát hiện và xử lý đúng lúc, việc trầy xước giác mạc có thể dẫn đến các biến chứng nặng hơn như viêm loét giác mạc, sẹo giác mạc, thậm chí gây ảnh hưởng cho thị lực vĩnh viễn.
Nguyên nhân gây xước giác mạc?
Xước giác mạc có thể xảy ra bất cứ lúc nào, ngay cả khi bạn không hề làm gì “nguy hiểm”. Đôi khi chỉ cần một cơn gió mang theo vài hạt cát nhỏ, một cái dụi mắt lúc tay còn bẩn, hay một hành động sơ ý khi tháo kính áp tròng,... cũng đủ để tạo ra một vết xước mỏng trên bề mặt giác mạc. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến tình trạng này:
- Dị vật bay vào mắt: Như bụi, cát, mảnh kim loại nhỏ, sợi vải, côn trùng,... Khi không được lấy ra kịp thời hoặc cọ xát quá mạnh có thể khiến giác mạc bị trầy.
- Dụi mắt mạnh tay: Đặc biệt khi tay không sạch hoặc đang có vật cứng như móng tay dài, lông mi gãy,...
- Đeo và tháo kính áp tròng không đúng cách: Đây là một nguyên nhân khá phổ biến, nhất là với người mới sử dụng kính áp tròng.
- Chơi thể thao hoặc hoạt động mạnh mà không đeo kính bảo hộ: Các môn thể thao có tiếp xúc như bóng đá, bóng chuyền, cầu lông rất dễ khiến mắt bị va chạm trực tiếp.
- Trẻ nhỏ nghịch ngợm: Nhiều trường hợp phụ huynh đưa con đi khám vì trẻ bị bạn bè dùng đồ chơi chọc vào mắt hoặc tự tay dụi mắt khi chơi cát.
- Làm việc trong môi trường nhiều bụi bẩn, hóa chất: Như công nhân xây dựng, công nhân nhà máy, xưởng cơ khí,...
Dù nguyên nhân là gì, điều quan trọng là bạn phải phát hiện sớm và xử lý đúng cách để không khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn.
Dấu hiệu xước giác mạc
Một trong những điều đáng lo ngại về xước giác mạc là dấu hiệu của nó có thể dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý nhẹ như mỏi mắt, viêm kết mạc hay khô mắt. Vì vậy, bạn cần đặc biệt chú ý đến những dấu hiệu xước giác mạc sau để nhận biết sớm tình trạng:
- Cảm giác cộm như có vật gì đó trong mắt, dù đã rửa qua vẫn không hết.
- Đau nhức nhẹ đến dữ dội, nhất là khi nhắm hoặc chớp mắt.
- Chảy nước mắt liên tục, không kiểm soát được.
- Mắt đỏ, có thể kèm theo cảm giác nóng rát hoặc kích ứng.
- Nhạy cảm với ánh sáng, nhìn đèn bị chói hoặc thấy nhòe.
- Thị lực giảm, hình ảnh nhìn không còn rõ ràng như bình thường.
- Một số người còn cảm thấy đau đầu nhẹ hoặc co thắt mí mắt.
Nếu bạn gặp những triệu chứng kể trên sau khi có tác động bất thường đến mắt (bụi bay vào, va đập, cào xước...), khả năng rất cao là giác mạc đã bị tổn thương.
Xước giác mạc có tự khỏi không?
Xước giác mạc có tự khỏi không là thắc mắc thường gặp, nhất là khi triệu chứng ban đầu không quá nghiêm trọng. Trên thực tế, câu trả lời còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương giác mạc và cách bạn xử lý ngay sau đó.
- Vết xước nhẹ: Với những vết trầy nhỏ, không có dị vật sâu và được xử lý sớm, giác mạc có thể tự lành sau 1 - 3 ngày tùy vào tốc độ lành thương tự nhiên của mỗi người.
- Tổn thương trung bình đến nặng: Những vết xước lớn, do vật sắc nhọn hoặc do cào xước mạnh cần được điều trị y tế vì có nguy cơ để lại sẹo hoặc gây loét giác mạc.
- Xước giác mạc do nhiễm trùng hoặc viêm: Cần điều trị bằng thuốc kháng sinh hoặc kháng viêm để ngăn ngừa biến chứng.
Vì vậy, dù bạn nghĩ rằng vết xước chỉ là nhẹ, tốt nhất vẫn nên đi khám để bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng và đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Xử lý khi bị xước giác mạc
Khi mắt bị tổn thương, phản xạ đầu tiên của nhiều người là dụi mắt để “đẩy dị vật ra” hoặc tìm một loại thuốc nhỏ mắt nào đó trong tủ thuốc. Tuy nhiên, cả hai hành động này có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn. Dưới đây là những việc bạn nên và không nên làm khi nghi ngờ bị xước giác mạc:
- Không nên dụi mắt dù cảm thấy cộm, rát. Điều này có thể khiến vết xước lan rộng hoặc làm dị vật xâm nhập sâu hơn.
- Rửa mắt nhẹ nhàng bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để làm dịu mắt và loại bỏ dị vật nếu có.
- Che mắt bằng băng sạch nếu cảm thấy mắt quá nhạy cảm với ánh sáng, nhưng không nên băng kín quá chặt.
- Đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt nếu sau vài giờ tình trạng không cải thiện, hoặc bạn cảm thấy mắt sưng, mờ nặng, đau nhức kéo dài. Xước giác mạc nhỏ thuốc gì sẽ do bác sĩ chuyên khoa mắt quyết định sau khi khám, xác định mức độ tổn thương, loại trì dị vật và nguy cơ nhiễm trùng.
Tùy theo mức độ tổn thương, bác sĩ có thể kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng viêm, thuốc tra mắt chống co thắt cơ mi hoặc thuốc mỡ chứa steroid để ngăn ngừa sẹo giác mạc. Trong trường hợp nặng hơn, có thể cần can thiệp ngoại khoa để làm sạch hoặc điều trị vùng tổn thương.
Cách phòng ngừa trầy xước giác mạc
Không phải lúc nào bạn cũng kiểm soát được những rủi ro có thể khiến trầy xước giác mạc. Tuy nhiên, với một vài thói quen đơn giản, bạn có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ tổn thương mắt:
- Luôn đeo kính bảo hộ khi làm việc ở môi trường có khói bụi, vật liệu bay lơ lửng như xưởng gỗ, công trình xây dựng, khu chế xuất,...
- Thao tác kính áp tròng đúng cách, vệ sinh sạch sẽ và không đeo quá thời gian khuyến nghị.
- Không dụi mắt bằng tay chưa rửa sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với thiết bị, tiền bạc, vật dụng công cộng.
- Cắt móng tay ngắn, nhất là ở trẻ nhỏ để tránh vô tình làm tổn thương mắt.
- Giữ môi trường sống sạch sẽ, hạn chế bụi bẩn và côn trùng bay trong không gian sinh hoạt.
Câu hỏi thường gặp về xước giác mạc
Xước giác mạc bao lâu thì khỏi?
Với các vết xước nông, giác mạc có thể tự hồi phục trong vòng từ 24 đến 72 giờ nếu được nghỉ ngơi đúng cách. Với tổn thương sâu hơn, quá trình hồi phục có thể kéo dài vài tuần và cần sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.
Xước giác mạc có hồi phục được không?
Phần lớn các trường hợp xước giác mạc đều có khả năng hồi phục hoàn toàn nếu phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nếu để muộn hoặc xử lý sai cách, vết xước có thể để lại sẹo, ảnh hưởng đến thị lực lâu dài.
Xước giác mạc kiêng ăn gì?
Trong giai đoạn điều trị, bạn nên tránh các thực phẩm dễ gây viêm hoặc dị ứng như: đồ nếp, hải sản, trứng, thịt bò. Thay vào đó, hãy tăng cường thực phẩm giàu vitamin A (cà rốt, bí đỏ, rau xanh,...) để hỗ trợ tái tạo mô giác mạc.
Xước giác mạc không phải là vấn đề quá hiếm gặp, nhưng lại dễ bị xem nhẹ trong sinh hoạt hàng ngày. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, xử trí đúng cách và duy trì thói quen bảo vệ mắt là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục. Đừng đợi đến khi thị lực suy giảm mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe đôi mắt. Chủ động theo dõi tin tức về cách chăm sóc mắt ngay từ hôm nay chính là cách đơn giản nhất để gìn giữ sự rõ ràng và an toàn cho tầm nhìn về lâu dài.
