Vừa cận thị vừa loạn thị là sao? Điều trị thế nào?

Mắt vừa cận thị vừa loạn thị là một tật khúc xạ phức hợp, làm giảm đáng kể chất lượng thị lực và gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu không được theo dõi và điều trị sớm, tình trạng này có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm ở mắt và trở nên khó can thiệp hiệu quả về lâu dài. Trong bài viết này Mắt Việt sẽ giúp bạn tìm hiểu nguyên nhân khiến mắt vừa cận vừa loạn, phương pháp điều trị và những điều kiện cần lưu ý.

Vừa cận thị vừa loạn thị là như thế nào?

Nguyên nhân vừa cận thị vừa loạn thị?

Mắt vừa cận thị vừa loạn thị xuất hiện khi trong cấu trúc mắt cùng lúc tồn tại hai bất thường là trục nhãn cầu kéo dài và bề mặt giác mạc không đều, khiến quá trình khúc xạ ánh sáng bị rối loạn. Khi trục nhãn cầu dài quá mức, tia sáng đi vào mắt sẽ hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc, tạo ra tình trạng cận thị. Còn giác mạc hoặc thuỷ tinh thể có hình dạng bất thường, tia sáng bị tán xạ và không hội tụ về một điểm, gây loạn thị và làm hình ảnh trở nên mờ, méo.

Trong trường hợp hai tật khúc xạ này cùng tồn tại trên một mắt, tia sáng vừa hội tụ lệch vừa bị phân tán, khiến hình ảnh thu được mờ nhoè, biến dạng rõ rệt làm người bệnh khó nhìn hơn nhiều so với khi chỉ mắc cận hoặc loạn đơn thuần. Bên cạnh yếu tố cấu trúc, vừa cận vừa loạn thị còn liên quan tới nhiều nguyên nhân khác như:

• Di truyền: Trẻ có cha hoặc mẹ mắc tật khúc xạ thường có nguy cơ cao hình thành cận, loạn hoặc kết hợp cả hai.
• Thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Đọc sách, học tập, làm việc ở cự ly gần trong thời gian dài, sử dụng thiết bị điện tử liên tục hoặc trong điều kiện thiếu sáng khiến mắt phải điều tiết quá mức.
• Môi trường sống: Trẻ em ở đô thị ít vận động ngoài trời và ít tiếp xúc ánh sáng tự nhiên.
• Tổn thương mắt: Các chấn thương giác mạc, biến dạng bề mặt giác mạc sau phẫu thuật hoặc sau viêm nhiễm.
• Một số bệnh lý về mắt: Đục thuỷ tinh thể, viêm giác mạc, viêm màng bồ đào và các bệnh lý giác mạc khác có thể làm tăng nguy cơ rối loạn khúc xạ ở nhiều mức độ khác nhau.

Vừa cận vừa loạn đeo kính gì?

Dựa trên kết quả đo khúc xạ và đặc điểm mắt của từng người, bác sĩ nhãn khoa sẽ kê đơn tròng kính có thông số chính xác. Bảo đảom tầm nhìn ổn định và hạn chế mỏi mắt trong sinh hoạt hằng ngày. Nhiều dòng kính hiện đại còn sử dụng vật liệu chiết suất cao, mỏng và nhẹ giúp giảm độ dày mép kính, tăng tính thẩm mỹ tạo cảm giác thoải mái hơn khi đeo trong thời gian dài.

Vừa cận thị vừa loạn thị có mổ được không?

• Độ tuổi từ 18 trở lên, lý tưởng là trên 21 tuổi khi độ khúc xạ ổn định trong một thời gian.
• Độ cận, loạn ổn định, không tăng quá khoảng 0.5-0.75 độ trong vòng 6-12 tháng gần đây.
• Độ cận và loạn nằm trong giới hạn cho phép của từng phương pháp laser, đồng thời giác mạc phải đạt độ dày tối thiểu theo yêu cầu để không làm yếu cấu trúc giác mạc sau mổ.

Song song đó có những trường hợp được xếp vào nhóm chống chỉ định hoặc cần trì hoãn phẫu thuật để đảm bảo an toàn lâu dài cho mắt. Cụ thể gồm:

• Khô mắt nặng, giác mạc quá mỏng, có sẹo hoặc giác mạc hình chóp (keratoconus).
• Các bệnh lý mắt như tăng nhãn áp nặng, đục thuỷ tinh thể gây giảm thị lực, tiền sử viêm hoặc nhiễm trùng mắt chưa kiểm soát ổn định.
• Bệnh toàn thân khó kiểm soát như tăng huyết áp, tiểu đường mất kiểm soát, cùng với phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú thường được khuyến cáo hoãn phẫu thuật khúc xạ.

Chăm sóc mắt khi bị cận loạn

Dù lựa chọn điều trị bằng kính, kính áp tròng hay phẫu thuật hiệu quả đạt được sẽ giảm đáng kể nếu việc chăm sóc mắt không đúng cách và thiếu khoa học. Vì vậy người bị vừa cận thị vừa loạn thị cần chú ý áp dụng một số biện pháp hỗ trợ sau đây để bảo vệ mắt và duy trì thị lực ổn định lâu dài.

• Kiểm tra thị lực mắt định kỳ: Khi xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, khó nhìn tập trung, mỏi mắt kéo dài, đau nhức mắt hoặc thay đổi thị lực đột ngột. Người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và đánh giá chính xác nguyên nhân.
• Dành thời gian cho mắt nghỉ ngơi hợp lý: Nhiều người có thói quen làm việc liên tục hoặc sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài mà không cho mắt nghỉ, khiến mắt phải điều tiết quá mức và làm tăng nguy cơ mắc các tật khúc xạ như cận, loạn thị cũng như nhiều vấn đề thị giác khác.
• Tạo thói quen học tập và làm việc khoa học: Khi sử dụng sách vở hoặc máy tính, nên duy trì khoảng cách an toàn khoảng 50-60cm giữa mắt và bề mặt làm việc. Giữ tư thế ngồi thẳng lưng, bố trí ánh sáng đầy đủ và xen kẽ các khoảng nghỉ để mắt được thư giãn, giảm mỏi và hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực.
• Điều chỉnh ánh sáng thích hợp: Ánh sáng trong phòng hoặc không gian học tập, làm việc cần được điều chỉnh ở mức vừa phải, tránh tình trạng quá chói hoặc quá tối khiến mắt phải điều tiết nhiều. 
• Bổ sung thực phẩm có lợi cho mắt: Nên ưu tiên các thực phẩm giàu vitamin A, các carotenoid (như beta‑caroten, lutein, zeaxanthin), khoáng chất như kẽm, canxi, cùng acid béo omega‑3 tốt cho mắt. 

Câu hỏi thường gặp (FAQs) vừa cận thị vừa loạn thị

Khi được chuẩn đoán vừa cận vừa loạn, nhiều người thường lo lắng về mức độ nguy hiểm, khả năng đi nghĩa vụ, phải đeo kính thường xuyên hay có thể dùng kính áp tròng hay không. Sau đây Mắt Việt sẽ giúp bạn hiểu rõ lựa chọn điều trị, hỗ trợ thị lực trong sinh hoạt hằng ngày.

Vừa cận vừa loạn có nguy hiểm không?

Vừa cận thị vừa loạn thị không đe doạ tính mạng nhưng có thể làm suy giảm rõ rệt chất lượng cuộc sống do gây mờ nhoè, đau đầu và khó tập trung trong học tập, làm việc hằng ngày. Nếu không được kiểm soát và điều trị đúng cách, tình trạng này còn làm tăng nguy cơ nhược thị, tăng độ nhanh và các biến chứng võng mạc như bong võng mạc, thoái hoá hoàng điểm, thậm chí mất thị lực vĩnh viễn, nhất là ở các trường hợp loạn thị và cận thị mức độ cao.

Vừa cận thị vừa loạn thị có đi nghĩa vụ không?

Khả năng tham gia nghĩa vụ quân sự ở người vừa cận vừa loạn phụ thuộc vào mức độ tật khúc xạ và phân loại sức khoẻ theo quy định hiện hành, chứ không chỉ dựa trên chuẩn đoán tên bệnh. Nếu độ cận, loạn ở mức cao khiến điểm mắt bị xếp loại 6 thì thường được tạm hoãn hoặc miễn nghĩa vụ.

Trong khi trường hợp độ nhẹ, thị lực sau khi chỉnh kính đạt tiêu chuẩn hoặc đã phẫu thuật nhưng đáp ứng tốt các tiêu chí khác. Vẫn có thể được xem xét đủ điều kiện nhập ngũ theo kết luận cuối cùng của Hội đồng khám sức khoẻ.

Vừa cận vừa loạn có nên đeo kính thường xuyên?

Người vừa cận thị vừa loạn thị thường được khuyến khích đeo kính đều đặn để nhìn rõ hơn, giảm mỏi mắt và hạn chế nguy cơ tăng độ, đặc biệt khi tật khúc xạ ở mức trung bình đến nặng. Tuy vậy không phải lúc nào cũng phải đeo kính 24/7, trừ khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ. Với các trường hợp độ nhẹ có thể linh hoạt đeo kính khi cần nhìn xa, làm việc, học tập và xen kẽ các khoảng nghỉ để mắt được thư giãn.

Vừa cận vừa loạn có đeo lens được không?

Người vừa cận thị vừa loạn thị hoàn toàn có thể đeo lens, nhưng cần được đo khám cẩn thận và lựa chọn loại lens toric chuyên dụng cho cận, loạn để đảm bảo đúng độ và đúng trục. Vì loại lens này phức tạp hơn lens thông thường và được thiết kế để hiệu chỉnh đồng thời cả độ cận lẫn độ loạn, giúp tầm nhìn rõ và thoải mái hơn.

Lời kết

Vừa cận thị vừa loạn thị là một dạng tật khúc xạ phức tạp nhưng vẫn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Đeo kính hoặc lens đúng chỉ định, kết hợp với chế độ sinh hoạt, học tập và làm việc lành mạnh. Khi cân nhắc can thiệp bằng phẫu thuật khúc xạ, bạn nên đến các cơ sở nhãn khoa uy tín để được khám chuyên sâu. Qua đó được tư vấn lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, an toàn và bền vững cho thị lực về lâu dài. Đừng quên theo dõi tin tức về các phương pháp mới và hướng dẫn cách chăm sóc mắt khoa học mỗi ngày để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh cho cả gia đình nhé.