Vỡ nhãn cầu là một trong những dạng chấn thương mắt nặng nề nhất, thường gặp sau tai nạn, va đập mạnh hoặc tổn thương xuyên thấu vùng mắt. Không ít người băn khoăn “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không”, nhưng trên thực tế, tiên lượng điều trị phụ thuộc nhiều vào mức độ tổn thương và thời điểm được cấp cứu. Trong bài viết này Mắt Việt sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về vỡ nhãn cầu và khả năng can thiệp trong từng trường hợp.
Vỡ nhãn cầu mắt là gì?
Vỡ nhãn cầu là tình trạng cấu trúc thành nhãn cầu bị rách, thủng hoặc nổ do chấn thương làm mất tính toàn vẹn của “quả cầu mắt”. Khi đó các mô bên trong như mống mắt, thể thủy tinh, dịch kính, võng mạc… có thể bị lộ ra ngoài hoặc tổn thương nặng nề, đe dọa trực tiếp thị lực và thậm chí là hình dạng mắt. Đây là một cấp cứu nhãn khoa, luôn đặt ra câu hỏi “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không” và cần được can thiệp càng sớm càng tốt tại bệnh viện chuyên khoa.
Dấu hiệu và triệu chứng vỡ nhãn cầu mắt
Chấn thương mắt là tình trạng nguy hiểm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Dưới đây là những triệu chứng cơ năng và dấu hiệu thực thể thường gặp khi mắt bị chấn thương.
Triệu chứng cơ năng
Người bị chấn thương mắt thường xuất hiện các biểu hiện sau:
- Đau nhức dữ dội ở mắt, cảm giác đau tăng lên khi cử động mắt.
- Cảm giác cộm, kích thích và khó chịu trong mắt.
- Thị lực suy giảm nhanh, nhìn mờ hoặc trong trường hợp nghiêm trọng có thể mất thị lực hoàn toàn sau chấn thương.
Dấu hiệu thực thể
Ngoài những triệu chứng cảm nhận được, chấn thương mắt còn có thể được nhận biết qua các dấu hiệu quan sát trực tiếp:
- Tổn thương bề mặt mắt: Mi mắt sưng nề, bầm tím, Xuất hiện xuất huyết dưới kết mạc khiến lòng trắng mắt đỏ rõ rệt.
- Biến dạng nhãn cầu: Có thể thấy vết rách trên giác mạc hoặc củng mạc (lòng trắng mắt), đồng tử biến dạng, không tròn đều hoặc phản xạ ánh sáng bất thường.
- Xuất huyết trong mắt: Chảy máu bên trong nhãn cầu. Xuất hiện xuất huyết tiền phòng, biểu hiện bằng một lớp máu lắng ở phần trước của mắt.
- Thoát vị các cấu trúc bên trong mắt: Một số bộ phận như mống mắt, võng mạc hoặc thủy tinh thể có thể bị kẹt hoặc phòi ra ngoài qua vị trí rách của nhãn cầu.
- Thay đổi áp lực và dịch trong mắt: Tiền phòng (khoảng trống giữa giác mạc và mống mắt) có thể nông hoặc sâu bất thường. Có thể xuất hiện hiện tượng rò rỉ dịch từ mắt.
- Hạn chế vận động của mắt: Mắt khó di chuyển hoặc bị hạn chế khi nhìn về phía bị tổn thương.
Nguyên nhân vỡ nhãn cầu phổ biến
Các nguyên nhân thường gặp gây vỡ nhãn cầu bao gồm:
- Tai nạn giao thông với va đập trực tiếp vùng mắt, mặt.
- Tai nạn lao động: Bị vật cứng, sắc nhọn, kim loại, mảnh kính… bắn vào mắt.
- Tai nạn sinh hoạt: Té ngã, va đập mạnh vào góc bàn, tay nắm cửa, đồ chơi…
- Bạo lực, chấn thương do đánh nhau, tai nạn thể thao.
Dù nguyên nhân là gì thì hậu quả vỡ nhãn cầu đều rất nghiêm trọng, khiến câu hỏi “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không” trở thành ưu tiên hàng đầu khi đánh giá và điều trị.
Vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không?
Vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không phụ thuộc vào mức độ tổn thương, thời điểm nhập viện và khả năng bảo tồn cấu trúc quan trọng bên trong mắt. Trong nhiều trường hợp, nếu tổn thương chưa quá nặng và được phẫu thuật kịp thời, bác sĩ có thể khâu phục hồi thành nhãn cầu, bảo tồn được mắt và một phần thị lực.
Tuy nhiên với những ca vỡ nhãn cầu nặng, mô nội nhãn bị tổn thương rộng, nhiễm trùng hoặc hoại tử. Việc cố gắng giữ nhãn cầu đôi khi không còn khả thi và khi nói đến “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không”, bác sĩ có thể phải chỉ định bỏ nhãn cầu để tránh biến chứng nguy hiểm như đau mắt mạn tính hay nhãn viêm giao cảm.
Như vậy câu trả lời cho “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không” là có thể can thiệp, phẫu thuật và cố gắng bảo tồn. Nhưng không phải lúc nào cũng cứu được thị lực hoặc giữ được nhãn cầu, hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào mức độ chấn thương và thời gian cấp cứu.
Xử trí cấp cứu khi bị vỡ nhãn cầu
Trước khi tới bệnh viện, xử trí ban đầu đúng cách sẽ ảnh hưởng phần nào đến khả năng bảo tồn trong bài toán “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không”.
- Giữ bình tĩnh, trấn an người bệnh, hạn chế để người bệnh dụi mắt hoặc cố mở mắt.
- Không tự ý rửa mắt, không lấy dị vật, không đè ép hoặc băng chặt lên nhãn cầu vì có thể làm tổn thương nặng thêm.
- Dùng gạc sạch hoặc miếng che mắt cứng (như cốc giấy sạch, vỏ chén nhựa…) che nhẹ lên mắt bị thương, tránh va chạm thêm sau đó cố định nhẹ nhàng.
- Không cho người bệnh tự lái xe mà nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt gần nhất để được xử trí cấp cứu.
Việc cấp cứu đúng bước ban đầu sẽ cải thiện phần nào tiên lượng trong câu hỏi “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không”, vì giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và thêm tổn thương trong lúc chờ phẫu thuật.
Phòng ngừa vỡ nhãn cầu
Thay vì để đến lúc phải lo lắng “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không”, việc phòng ngừa chấn thương mắt luôn là quan trọng nhất.
- Đội mũ bảo hiểm đúng chuẩn, kính bảo hộ khi tham gia giao thông bằng xe máy, xe đạp điện.
- Đeo kính bảo hộ khi làm việc với máy móc, cắt mài kim loại, gỗ, đá, khi dùng hóa chất, hàn điện…
- Giữ môi trường sống an toàn cho trẻ em, tránh đồ chơi sắc nhọn, cạnh bàn nhọn, vật dễ văng bắn vào mắt.
- Hạn chế xung đột, bạo lực, tuân thủ quy tắc an toàn trong thể thao đối kháng để giảm nguy cơ chấn thương mắt.
Chủ động bảo vệ mắt tốt sẽ giúp bạn không phải đối diện với câu hỏi “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không” và những hệ quả nặng nề về sau.
Lời kết
Với tin tức trên Mắt Việt đã giúp bạn hiểu rõ hơn về câu hỏi “vỡ nhãn cầu mắt có chữa được không” và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ nhãn cầu. Thường thì mắt cần ít nhất vài tuần để hồi phục bước đầu sau phẫu thuật và trong giai đoạn này người bệnh phải được bảo vệ, chăm sóc mắt rất kỹ theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu bạn hoặc người thân không may bị chấn thương nghi ngờ vỡ nhãn cầu, điều quan trọng nhất là đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt trong thời gian sớm nhất để được cấp cứu kịp thời.
