Đôi mắt là bộ phận vô cùng quan trọng, vì vậy việc chăm sóc đúng cách là yếu tố không thể bỏ qua nếu bạn muốn duy trì thị lực khỏe mạnh lâu dài. Bên cạnh việc giữ thói quen sinh hoạt và làm việc hợp lý cho mắt, bổ sung đều đặn các loại vitamin bổ mắt thông qua thực phẩm hằng ngày cũng rất cần thiết. Trong bài viết này, Mắt Việt sẽ cùng bạn tìm hiểu những nhóm vitamin trong thực phẩm có lợi cho sức khỏe đôi mắt, giúp hỗ trợ phòng ngừa lão hóa và suy giảm thị lực.
Các nghiên cứu về mối liên giữa mắt và vitamin
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh dinh dưỡng đặc biệt là vitamin, có ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe mắt. Mắt Việt sẽ nêu một số kết quả tiêu biểu về vitamin bổ mắt trong các bệnh như thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể.
Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác
Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác là một trong các nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực trung tâm ở người lớn tuổi. Nhiều nghiên cứu lớn như AREDS/AREDS2 cho thấy việc bổ sung các vitamin bổ mắt gồm vitamin C, vitamin E, kẽm, đồng, kết hợp lutein và zeaxanthin. Giúp làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng ở những người đã có bệnh giai đoạn trung bình trở lên. Điều này cho thấy vitamin tốt cho mắt là không chỉ hỗ trợ cảm giác “sáng mắt” mà còn có vai trò bảo vệ cấu trúc võng mạc, đặc biệt tại vùng điểm vàng.
Đục thủy tinh thể
Đục thủy tinh thể liên quan đến quá trình lão hóa và stress oxy hóa kéo dài trong môi trường nhiều tia UV, ánh sáng xanh, khói bụi. Một số nghiên cứu quan sát cho thấy chế độ ăn giàu vitamin bổ mắt như vitamin C, vitamin E và carotenoid có thể liên quan đến nguy cơ đục thủy tinh thể thấp hơn hoặc tiến triển chậm hơn theo thời gian. Vì vậy duy trì khẩu phần giàu vitamin tốt cho mắt là một trong những cách đơn giản hỗ trợ hạn chế tác động của lão hóa lên thủy tinh thể.
Các loại vitamin bổ mắt mà bạn nên biết
Khi nhắc đến vitamin bổ mắt ngoài vitamin A còn có nhiều dưỡng chất khác cùng góp phần bảo vệ và duy trì thị lực. Mắt Việt sẽ giới thiệu các loại vitamin quan trọng và gợi ý một số nguồn thực phẩm phổ biến để bạn dễ bổ sung mỗi ngày.
Vitamin A
Vitamin A là vitamin bổ mắt cần thiết cho hoạt động của tế bào cảm thụ ánh sáng ở võng mạc, đặc biệt là nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu. Thiếu vitamin A có thể gây quáng gà, khô kết mạc, khô giác mạc và nặng hơn là loét, sẹo giác mạc dẫn tới mất thị lực. Nguồn vitamin tốt cho mắt là các thực phẩm giàu beta-caroten như cà rốt, bí đỏ, khoai lang, gan động vật, trứng, sữa.
Vitamin E
Vitamin E là chất chống oxy hóa tan trong dầu, giúp bảo vệ màng tế bào của võng mạc và các mô mắt khỏi tổn thương do gốc tự do. Khi được dùng trong các công thức vitamin bổ mắt phối hợp (cùng vitamin C, kẽm, lutein, zeaxanthin,...), vitamin E góp phần hỗ trợ làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng ở một số đối tượng nguy cơ. Bạn có thể bổ sung vitamin tốt cho mắt này qua các loại hạt, dầu thực vật, hạnh nhân, hạt hướng dương và mầm lúa mì.
Vitamin C
Vitamin C là chất chống oxy hoà tan ở trong nước, giúp trung hòa gốc tự do trong dịch kính và các mô quanh mắt, đồng thời tham gia tổng hợp collagen cho giác mạc và củng mạc. Một khẩu phần ăn giàu vitamin C (cam, chanh, kiwi, dâu tây, ớt chuông,...) được xem là nền tảng của nhiều chế độ vitamin bổ mắt hỗ trợ giảm stress oxy hóa, góp phần bảo vệ thủy tinh thể và võng mạc.
Vitamin B6, B9 và B12
Bộ ba vitamin B6, B9 và B12 có vai trò trong chuyển hóa homocysteine là một chất nếu tăng cao, có thể liên quan đến nguy cơ bệnh lý mạch máu bao gồm cả mạch máu võng mạc. Việc bổ sung nhóm vitamin này có thể hỗ trợ giảm nguy cơ một số vấn đề mạch máu liên quan thị lực, dù vẫn cần thêm bằng chứng. Đây cũng là nhóm vitamin bổ mắt thường xuất hiện trong các sản phẩm hỗ trợ thần kinh, tuần hoàn cho người lớn tuổi hoặc người hay chóng mặt, mỏi mắt.
Riboflavin
Riboflavin (vitamin B2) tham gia vào nhiều phản ứng oxy hóa, khử trong cơ thể và được xem là một vitamin tốt cho mắt do có liên quan đến việc giảm stress oxy hóa ở mô mắt. Một số dữ liệu cho thấy chế độ ăn đủ riboflavin có thể liên quan tới nguy cơ đục thủy tinh thể thấp hơn so với người thiếu hụt. Riboflavin có trong sữa, trứng, gan, các loại hạt và ngũ cốc tăng cường vi chất.
Niacin
Niacin (vitamin B3) tham gia vào quá trình tạo năng lượng cho tế bào, bao gồm cả tế bào thần kinh thị giác. Ở mức sinh lý từ thức ăn, niacin là một phần trong nhóm vitamin bổ mắt có vai trò duy trì chuyển hóa bình thường cho mô thần kinh và mạch máu. Tuy nhiên dùng liều rất cao dạng thuốc có thể ảnh hưởng không mong muốn đến mắt, nên khi sử dụng dạng bổ sung liều cao cần có chỉ định cụ thể.
Lutein và Zeaxanthin
Lutein và zeaxanthin là hai carotenoid tập trung nhiều tại điểm vàng của võng mạc, nơi chịu trách nhiệm cho thị lực trung tâm và độ nét hình ảnh. Các nghiên cứu lớn cho thấy bổ sung lutein và zeaxanthin trong công thức vitamin bổ mắt có thể giúp cải thiện mật độ sắc tố điểm vàng và hỗ trợ làm chậm tiến triển thoái hóa điểm vàng do tuổi tác ở một số nhóm bệnh nhân. Đối với người khỏe mạnh, tăng cường rau lá xanh đậm (cải bó xôi, cải xoăn,...), bông cải xanh, lòng đỏ trứng là cách bổ sung tự nhiên các vitamin tốt cho mắt là lutein và zeaxanthin.
Thiamine
Thiamine (vitamin B1) cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh, bao gồm đường dẫn truyền thị giác. Một số tài liệu cho thấy thiếu thiamine kéo dài có thể góp phần vào một số bệnh lý thần kinh, trong đó có thần kinh thị giác dù không phải nguyên nhân phổ biến. Thiamine có mặt trong ngũ cốc nguyên cám, thịt heo, các loại đậu đây là các nguồn thực phẩm thường xuất hiện trong khẩu phần ăn lành mạnh, giàu vitamin bổ mắt.
Câu hỏi thường gặp liên quan về vitamin bổ mắt
Khi tìm hiểu về vitamin bổ mắt không ít người phân vân nên dùng loại nào, cho đối tượng nào và bổ sung thế nào cho phù hợp. Mắt Việt sẽ giải đáp một số thắc mắc thường gặp về vitamin bổ mắt cho người lớn, trẻ em và vai trò của vitamin D với sức khỏe mắt.
Vitamin bổ mắt cho người lớn gồm những loại nào?
Đối với người lớn đặc biệt là người làm việc nhiều với màn hình hoặc có nguy cơ thoái hóa điểm vàng. Vitamin bổ mắt thường tập trung vào các nhóm vitamin A, C, E, kẽm, đồng, lutein, zeaxanthin và một số vitamin nhóm B. Các công thức này thường ở dạng viên uống hoặc thực phẩm bổ sung được thiết kế để hỗ trợ võng mạc, hạn chế stress oxy hóa và bảo vệ thị lực lâu dài, nhưng không thay thế điều trị khi đã có bệnh lý mắt rõ ràng.
Vitamin bổ mắt cho trẻ em gồm những loại nào?
Ở trẻ em trọng tâm vẫn là chế độ ăn đầy đủ các vitamin tốt cho mắt như vitamin A, C, E, nhóm B cùng các carotenoid lutein, zeaxanthin từ thực phẩm. Một số sản phẩm vitamin bổ mắt cho trẻ em có dạng siro, viên nhai, kẹo dẻo thường chứa vitamin A, C, E, kẽm, DHA, lutein với liều phù hợp cho độ tuổi, giúp hỗ trợ thị lực và giảm mỏi mắt cho trẻ học nhiều, dùng màn hình nhiều.
Vitamin D có tốt cho mắt không?
Vitamin D nổi tiếng với vai trò trong hệ xương và miễn dịch, đồng thời được cho là có liên quan đến một số bệnh mạn tính, bao gồm cả một số bệnh mắt. Dù không phải “vitamin bổ mắt” kinh điển như A, C, E, lutein, zeaxanthin, duy trì vitamin D ở mức đủ vẫn có lợi cho sức khỏe toàn thân và gián tiếp hỗ trợ mắt, nên cần bổ sung theo xét nghiệm và tư vấn bác sĩ, kết hợp tắm nắng và chế độ ăn phù hợp.
Lời kết
Qua những chia sẻ từ Mắt Việt hy vọng bạn đã hiểu rõ hơn về các nhóm vitamin bổ mắt quan trọng để cân nhắc lựa chọn và bổ sung cho phù hợp. Việc cung cấp đầy đủ vitamin và dưỡng chất không chỉ có lợi cho thị lực mà còn góp phần nâng đỡ sức khỏe toàn thân. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối với nhiều rau xanh, trái cây, cá béo và các thực phẩm giàu vi chất sẽ giúp cơ thể nhận đủ dưỡng chất cần thiết, hỗ trợ hoạt động của các cơ quan và tăng cường hệ miễn dịch. Đừng quên theo dõi chuyên mục tin tức của Mắt Việt để cập nhật những cách chăm sóc mắt khoa học, an toàn nhất!
