Teo nhãn cầu là một bệnh lý nặng của mắt vừa làm suy giảm thị lực nặng nề, vừa gây ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và tâm lý người bệnh. Việc nắm rõ teo nhãn cầu là gì, dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử trí sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ đôi mắt, nội dung chi tiết sẽ được Mắt Việt chia sẻ ngay trong bài viết sau đây.
Teo nhãn cầu là gì?
Teo nhãn cầu là tình trạng kích thước nhãn cầu bị thu nhỏ bất thường, cấu trúc bên trong mắt bị tổn thương sâu, dẫn tới suy giảm hoặc mất hẳn chức năng nhìn. Ở giai đoạn muộn thì bệnh teo nhãn cầu mắt thường được xem là “giai đoạn cuối” của nhiều bệnh lý nhãn khoa, khi mắt hầu như không còn khả năng phục hồi thị lực. Nhiều người lần đầu nghe đến khái niệm “teo nhãn cầu là gì” chỉ khi mắt đã có biến dạng rõ, vì giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm.
Teo nhãn cầu bẩm sinh là gì?
Teo nhãn cầu bẩm sinh là dạng teo nhãn cầu xuất hiện ngay từ khi trẻ mới sinh hoặc trong những năm đầu đời, do bất thường trong quá trình hình thành và phát triển nhãn cầu trong bào thai. Trẻ bị teo nhãn cầu bẩm sinh có một hoặc hai mắt nhỏ hơn hẳn so với bình thường, khe mi hẹp, nhãn cầu kém tròn đầy, thị lực rất kém hoặc không nhìn được, đôi khi đi kèm các dị tật mắt khác như đục thể thủy tinh, bất thường võng mạc.
Dấu hiệu teo nhãn cầu
Dấu hiệu teo nhãn cầu có thể khác nhau tùy nguyên nhân và giai đoạn nhưng thường gặp:
- Mắt nhìn nhỏ lại, hốc mắt trũng sâu hơn, cảm giác nhãn cầu “xẹp” so với bên còn lại.
- Thị lực suy giảm rất nặng, có thể chỉ còn phân biệt sáng, tối hoặc mất hoàn toàn khả năng nhìn.
- Đồng tử khó quan sát, phản xạ ánh sáng kém, đôi khi giác mạc đục, mờ che khuất các cấu trúc bên trong.
- Thường có tiền sử bệnh mắt nặng trước đó như chấn thương, viêm nội nhãn, glôcôm, bong võng mạc, tắc mạch võng mạc…
Khi thấy một bên mắt hoặc cả hai mắt có biểu hiện nhỏ dần đi, biến dạng, kèm giảm thị lực thì bạn nên nghĩ đến khả năng teo nhãn cầu và đi khám sớm tại cơ sở chuyên khoa mắt.
Nguyên nhân teo nhãn cầu và triệu chứng
Teo nhãn cầu không phải bệnh xuất hiện “đột ngột” mà thường là hậu quả sau một quá trình tổn thương kéo dài, sau đây là các nguyên nhân chính:
- Hậu quả của các bệnh lý nặng trong mắt: Glôcôm không kiểm soát, bong võng mạc lâu ngày, viêm nội nhãn, nhiễm trùng nội nhãn nặng, tắc động mạch võng mạc trung tâm… làm cấu trúc nội nhãn bị phá hủy dần dẫn tới teo nhãn cầu.
- Di chứng sau chấn thương mắt nghiêm trọng đặc biệt là vỡ nhãn cầu, bỏng mắt hoặc nhiều lần phẫu thuật trong điều kiện bệnh nền phức tạp.
- Teo nhãn cầu bẩm sinh do bất thường di truyền hoặc tác động của yếu tố nguy cơ trong thai kỳ ảnh hưởng đến sự phát triển của mắt thai nhi.
- Một số rối loạn mạch máu, thoái hóa nặng làm mắt bị suy dinh dưỡng kéo dài.
Triệu chứng điển hình của teo nhãn cầu là mắt nhỏ dần, biến dạng thẩm mỹ, kèm theo thị lực giảm sâu, nhiều trường hợp chỉ còn vẻ ngoài của nhãn cầu nhưng không còn chức năng nhìn.
Teo nhãn cầu có chữa được không?
Vấn đề được nhiều người quan tâm nhất là “teo nhãn cầu có chữa được không”. Thực tế là khi nhãn cầu đã teo. Rất khó và gần như không thể phục hồi lại kích thước và thị lực như mắt bình thường, bởi đây thường là giai đoạn tổn thương cuối cùng của nhiều bệnh lý. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là không thể làm gì với bệnh teo nhãn cầu mắt:
- Mục tiêu đầu tiên là kiểm soát đau, viêm nếu còn giúp người bệnh không còn cảm giác khó chịu kéo dài ở mắt teo.
- Bảo vệ mắt còn lại (nếu teo nhãn cầu chỉ xảy ra một bên), bằng cách khám định kỳ, kiểm soát tốt glôcôm, bệnh võng mạc, bệnh toàn thân (tiểu đường, tăng huyết áp…) để tránh lặp lại kịch bản tương tự.
- Phục hình thẩm mỹ: Nhiều trường hợp teo nhãn cầu được tư vấn phẫu thuật xử lý ổ mắt kết hợp mang mắt giả (giả nhãn cầu) nhằm cải thiện thẩm mỹ, giúp gương mặt cân đối hơn và hỗ trợ người bệnh tự tin hơn trong giao tiếp.
Tóm lại nếu hỏi teo nhãn cầu có chữa được không theo nghĩa “lấy lại thị lực như cũ” thì hầu hết là không. Nhưng vẫn có thể điều trị theo hướng giảm triệu chứng, ổn định cấu trúc, phục hình thẩm mỹ và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Lời kết
Bài viết trên Mắt Việt đã cung cấp tin tức tổng quan về bệnh teo nhãn cầu và những vấn đề liên quan. Thay vì chỉ tìm hiểu khi bệnh đã xuất hiện thì bạn nên khám mắt định kỳ và điều trị sớm các bệnh như glôcôm, viêm nội nhãn, bong võng mạc hay chấn thương mắt để hạn chế nguy cơ teo nhãn cầu. Hy vọng những thông tin trên sẽ hữu ích cho bạn trong việc hiểu về cách chăm sóc mắt và bảo vệ đôi mắt.
