Suy gan không chỉ là vấn đề sức khỏe nội tạng mà còn có thể gây ra những bất ổn về thị lực như mắt vàng, khô mắt, mờ mắt, tổn thương thần kinh thị giác. Đặc biệt với những người đang mắc bệnh gan hoặc viêm gan mãn tính, việc theo dõi và chăm sóc sức khỏe đôi mắt cần được chú trọng hơn bao giờ hết. Hãy cùng Mắt Việt khám phá những dấu hiệu đặc trưng của mắt liên quan đến gan để phòng ngừa và bảo vệ thị lực hiệu quả nhất.
1. Suy gan là gì và nguyên nhân hình thành
Suy gan xảy ra khi gan mất khả năng hoạt động và phục hồi do tổn thương lặp đi lặp lại. Có hai giai đoạn chính:
Xơ gan (cirrhosis): tổn thương gan kéo dài, mô gan dần bị sẹo hóa, suy giảm chức năng.
Suy gan cuối (end-stage liver failure): khi gan không thể hoạt động, cần can thiệp ghép gan.
Nguyên nhân bao gồm:
Uống rượu bia kéo dài
Viêm gan B/C mãn tính
Béo phì, tăng cholesterol, đái tháo đường (MASLD/NAFLD)
Rối loạn miễn dịch, dùng thuốc kéo dài, rối loạn di truyền, ung thư gan
2. Triệu chứng gan ảnh hưởng đến mắt
- Vàng mắt (jaundice): Tăng bilirubin tích tụ khiến da và củng mạc mắt chuyển vàng – dấu hiệu đặc trưng của bệnh gan hoặc tắc mật.
- Khô mắt: Xảy ra phổ biến ở bệnh nhân viêm gan miễn dịch như PBC hoặc khi đồng mắc hội chứng Sjögren: xuất hiện cảm giác khô mắt, ngứa rát, mờ mắt.
- Thiếu vitamin A, tổn thương giác mạc: Gan yếu có thể dẫn đến thiếu vitamin A – gây bệnh diêm thủy (xerophthalmia), biểu hiện như nhìn mờ vào ban đêm, khô giác mạc, loét giác mạc.
- Xanthelasma – Các mảng u mềm quanh mắt: Đây là tổn thương mỡ vàng ở mí mắt, phản ánh mức cholesterol cao, dấu hiệu gián tiếp của bệnh gan.
- Tổn thương thần kinh thị giác, chuyển động mắt bất thường: Suy gan nặng có thể gây loạn thần kinh bao gồm liệt dây thần kinh, rung giật nhãn cầu hoặc teo thần kinh thị giác – gây mờ mắt hoặc mất thị lực.
- Mờ mắt do biến chứng chuyển hóa: Xử lý glucose, lipid kém và nhiễm độc gan có thể gây viêm võng mạc tiểu đường hoặc thoái hóa điểm vàng, ảnh hưởng đến tầm nhìn.
- Tác dụng phụ thuốc: Các thuốc dùng điều trị viêm gan tự miễn hoặc viêm gan thường xuyên có thể gây đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, viêm giác mạc.
3. Khi nào cần đến bác sĩ mắt?
Bạn nên thăm khám nếu nhận thấy những dấu hiệu sau:
Mắt vàng, da vàng rõ rệt
Cảm giác khô mắt, ngứa, rát kéo dài
Thấy đốm đen, ánh sáng chói, mờ loạn
Có tổn thương quanh mắt như xanthelasma
Chuyển động mắt bất thường, rung giật
Đau, sưng, chảy dịch ở mắt
Mẫu bệnh lý về mắt có thể phản ánh tình trạng gan – vì vậy khám mắt chuyên sâu là bước quan trọng để phát hiện sớm biến chứng và điều chỉnh kịp thời.
4. Bảo vệ mắt khi gan không ổn định – Lời khuyên từ Mắt Việt
- Khám mắt định kỳ: ít nhất 6–12 tháng với tình trạng gan ổn định, thường xuyên nếu gan có dấu hiệu nặng
Bổ sung vitamin A theo chỉ định: để tránh khô mắt và nguy cơ tổn thương giác mạc
Tránh thuốc gây độc cho mắt: nên tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ thuốc nào
Giữ ẩm cho mắt: sử dụng nước nhỏ mắt bôi trơn không chất bảo quản
Chế độ sống lành mạnh: hạn chế bia rượu, tăng cường rau xanh – hỗ trợ chức năng gan và mắt
Đeo kính bảo vệ mắt: tránh tia UV, ánh sáng xanh nếu sử dụng thiết bị điện tử nhiều để giảm căng thẳng cho mắt
Kết luận
Gan và mắt có mối liên hệ chặt chẽ – tổn thương gan có thể gây ra nhiều vấn đề thị lực nghiêm trọng. Việc thăm khám định kỳ, đặc biệt khi mắc bệnh gan hoặc xơ gan, là cách duy nhất để phát hiện sớm ảnh hưởng mắt và bảo vệ thị lực tối ưu.
