Sẹo giác mạc là một trong những nguyên nhân khiến mắt mờ kéo dài, dù đã điều trị hết viêm hay chấn thương trước đó. Nên nhiều người thắc mắc không biết sẹo giác mạc có chữa được không và chi phí điều trị khoảng bao nhiêu. Bái viết này Mắt Việt sẽ giúp bạn hiểu rõ sẹo giác mạc là gì, các lựa chọn điều trị từ kính, thuốc, laser đến ghép giác mạc và ước tính chi phí để có kế hoạch chăm sóc thị lực phù hợp.
Sẹo giác mạc là gì?
Khi tìm hiểu sẹo giác mạc là gì thì đây là tình trạng bề mặt giác mạc xuất hiện vùng mô xơ hoá, mất trong suốt sau khi giác mạc bị tổn thương bởi viêm, loét, chấn thương hoặc phẫu thuật. Bình thường giác mạc trong suốt giúp ánh sáng đi qua và hội tụ lên võng mạc.
Khi hình thành sẹo giác mạc vùng sẹo này làm tán xạ ánh sáng, khiến hình ảnh trở nên mờ, méo hoặc xuất hiện “đốm” tối trong tầm nhìn. Mức độ ảnh hưởng của sẹo giác mạc đến thị lực phụ thuộc vào vị trí, diện tích và độ sâu của sẹo.
Nguyên nhân bị sẹo giác mạc
Sẹo giác mạc thường là hậu quả sau quá trình viêm, loét hoặc tổn thương giác mạc không được điều trị đúng cách và kịp thời. Những nguyên nhân hay gặp gồm:
- Viêm loét giác mạc do nhiễm trùng: Vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng (như Acanthamoeba) có thể gây viêm loét, sau khi lành để lại sẹo giác mạc, nhất là khi ổ loét nằm ở vủng trung tâm giác mạc.
- Chấn thương mắt: Dị vật, móng tay, cành câu, mảnh kim loại, bỏng hoá chất hoặc bỏng nhiệt,... có thể làm tổn thương sâu giác mạc, dẫn đến sẹo giác mạc về sau.
- Bỏng mắt do hoá chất hoặc tia UV, ánh sáng mạnh cũng có thể làm đục giác mạc và hình thành sẹo.
- Biến chứng sau phẫu thuật mắt: Một số phẫu thuật giác mạc, phẫu thuật khúc xạ hoặc phẫu thuật nội nhãn nếu có tai biến cũng có thể để lại sẹo giác mạc.
Dấu hiệu sẹo giác mạc
Người bị sẹo giác mạc có thể gặp nhiều triệu chứng khác nhau, tuỳ vào vị trí và mức độ sẹo. Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Mắt nhìn mờ: Thị lực giảm, nhìn như có lớp sương mỏng che trước mắt, đặc biệt rõ khi sẹo giác mạc nằm ở vùng trung tâm.
- Nhìn méo hình, loá, chói: Ánh sáng đi qua vùng sẹo bị tán xạ, gây loá, chói, xuất hiện quầng sáng hoặc tia sáng kéo dài quanh nguồn sáng.
- Cảm giác cộm, khó chịu: Một số trường hợp sẹo giác mạc kèm bề mặt không đều có thể gây cộm, khó chịu, mỏi mắt khi nhìn lâu.
- Thay đổi màu sắc vùng giác mạc: Có thể thấy một vùng đục, trắng hoặc xám trên bề mặt giác mạc khi soi gương hoặc qua khám mắt.
Nếu đã từng bị viêm loét, chấn thương mắt hoặc phẫu thuật giác mạc trước đó, việc xuất hiện những yêu cầu trên gợi ý khả năng sẹo giác mạc và cần đi khám sớm.
Điều trị sẹo giác mạc
Điều trị sẹo giác mạc được cá nhân hoá từ đeo kính, dùng thước hỗ trợ đến laser và ghép giác mạc tuỳ vị trí và độ sâu sẹo. Mắt Việt sẽ chia sẻ từng phương pháp để bạn dễ so sánh và trao đổi với bác sĩ.
Đeo kính mắt hoặc kính áp tròng
Với các sẹo giác mạc nhẹ, nằm ngoài vùng trung tâm hoặc chủ yếu gây loạn thị không đều. Bác sĩ có thể chỉ định kính gọng hoặc kính áp tròng chuyên dụng để cải thiện chất lượng thị lực. Kính áp tròng cứng thấm khí (RGP) hoặc kính áp tròng scleral giúp “làm phẳng” bề mặt quang học, che phủ vùng sẹo giác mạc từ đó giảm méo hình, loá, chói và cải thiện rõ rệt khả năng nhìn.
Thuốc nhỏ mắt trị sẹo giác mạc
Thuốc nhỏ mắt không thể “xoá” hoàn toàn sẹo giác mạc đã hình thành, nhưng một số loại thuốc có thể hỗ trợ giảm viêm, hạn chế tiến triển thêm và cải thiện phần nào bề mặt giác mạc. Ở giai đoạn mới hình thành bác sĩ có thể chỉ định các thuốc nhỏ bôi trơn, dưỡng giác mạc, thuốc chống viêm không steroid hoặc một số chế phẩm hỗ trợ tái tạo biểu mô để giảm nguy cơ để lại sẹo sâu hơn. Việc dùng thuốc cần theo đơn, không nên tự tìm “thuốc nhỏ mắt trị sẹo giác mạc” rồi dùng kéo dài vì có nguy cơ gây biến chứng.
Uống thuốc
Một số trường hợp sẹo giác mạc liên quan đến viêm nhiễm, bệnh tự nhiễm hoặc phản ứng viêm kéo dài có thể được bác sĩ chỉ định thêm thuốc uống như kháng sinh, kháng virus, thuốc điều hoà miễn dịch,... để kiểm soát bệnh nền. Dù vậy các thuốc này chủ yếu giúp kiểm soát quá trình viêm và ngăn tổn thương tiến triển, chứ không làm biến mất hoàn toàn sẹo giác mạc đã có.
Trị sẹo giác mạc bằng laser
Với những sẹo giác mạc nông, khu trú một số kỹ thuật laser tái tạo bề mặt giác mạc (như PTK) có thể được cân nhắc để làm phẳng và giảm độ đục của vùng sẹo. Phương pháp này sử dụng tia laser excimer để bóc tách chính xác lớp mô giác mạc bất thường, giúp cải thiện độ trong suốt và giảm méo hình ảnh qua đó nâng cao thị lực. Tuy nhiên không phải mọi sẹo giác mạc đều phù hợp với laser bác sĩ cần đánh giá vị trí, độ sâu sẹo, độ dày giác mạc còn lại trước khi chỉ định.
Ghép giác mạc
Trong các trường hợp sẹo giác mạc sâu, rộng, đặc biệt ở vùng trung tâm, khi các phương pháp bảo tồn không mang lại thị lực đủ tốt, ghép giác mạc là lựa chọn quan trọng. Có thể thực hiện ghép xuyên hoặc ghép từng phần tuỳ theo mức độ tổn thương. Mục tiêu là thay vùng giác mạc sẹo bằng giác mạc hiến tặng trong suốt, giúp cải thiện đáng kể thị lực. Dù vậy ghép giác mạc là phẫu thuật phức tạp, cần theo dõi lâu dài và dùng thuốc chống thải ghép nên chỉ được cân nhắc khi thật sự cần thiết.
Cách phòng tránh bị sẹo giác mạc
Ví sẹo giác mạc thường là “dấu vết” còn lại sau tổn thương, việc phòng tránh tập trung vào bảo vệ giác mạc và điều trị đúng các bệnh lý giác mạc. Một số biện pháp cần chú ý:
- Đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường nhiều bụi, hoá chất, tia lửa tránh dị vật bắn vào mắt gây trầy xước, bỏng giác mạc.
- Không dụi mắt đặc biệt khi có dị vật, nên rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý và đi khám nếu khó chịu kéo dài.
- Điều trị sớm và đúng cách các bệnh viêm, loét giác mạc, viêm kết mạc, khô mắt nặng,... để tránh tổn thương sâu dẫn đến sẹo giác mạc.
- Sử dụng kính áp tròng đúng hướng dẫn, không đeo qua đêm, vệ sinh kính và hộp kính sạch sẽ để giảm nguy cơ viêm loét giác mạc.
- Khám mắt định kỳ đặc biệt nếu từng có tiền sử tổn thương giác mạc hoặc phẫu thuật mắt, để kịp thời phát hiện những biến đổi bất thường.
Câu hỏi thường gặp liên quan đến sẹo giác mạc
Người bệnh sẹo giác mạc thường lo lắng về khả năng chữa khỏi, chi phí, thời gian hồi phục và nguy cơ sẹo lan rộng. Mắt Việt sẽ giải đáp các câu hỏi đó để bạn yên tâm hơn khi quyết định điều trị.
Chi phí điều trị sẹo giác mạc bằng laser?
Chi phí điều trị sẹo giác mạc bằng laser phụ thuộc vào loại laser sử dụng, mức độ phức tạp của ca bệnh, cơ sở thực hiện và có kèm theo các thủ thuật khác không. Tại các bệnh viện mắt lớn chi phí có thể dao động từ vài chục đến hàng chục triệu đồng cho mỗi mắt. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với cơ sở điều trị để được tư vấn mức phí cụ thể.
Sẹo giác mạc cói điều trị hết không?
Trong đa số trường hợp sẹo giác mạc không thể “xoá sạch” hoàn toàn, nhưng có thể được cải thiện đáng kể về mặt chức năng thị giác nhờ kính, laser hoặc ghép giác mạc. Các phương pháp điều trị nhằm mục tiêu giúp người bệnh nhìn rõ hơn, giảm loá, chói và cải thiện chất lượng cuộc sống, chứ không nhất thiết đưa giác mạc trở lại trạng thái nguyên vẹn ban đầu.
Sẹo giác mạc bao lâu thì khỏi?
Sẹo giác mạc là kết quả của quá trình lành thương, vì vậy một khi đã hình thành thì có xu hướng tồn tại lâu dài, không “biến mất” trong vài ngày hay vài tuần. Tuy nhiên các triệu chứng khó chịu như đau, đỏ, cộm thường giảm dần sau khi ổ viêm hoặc loét đã được điều trị ổn định và thị lực có thể cải thiện thêm nếu được can thiệp phù hợp như kính áp tròng, laser hoặc ghép giác mạc.
Sẹo giác mạc có lan rộng không?
Bản thân sẹo giác mạc không “lan rộng” như một bệnh nhiễm trùng, nhưng nếu nguyên nhân nền (như viêm loét giác mạc, khô mắt nặng, nhiễm trùng dai dẳng) chưa được kiểm soát, các tổn thương mới có thể xuất hiện, làm tăng diện tích sẹo theo thời gian. Do đó điều quan trọng là điều trị để bệnh lý gây tổn thương giác mạc và tái khám định kỳ để theo dõi.
Bị sẹo giác mạc phải làm sao?
Khi nghi ngờ có sẹo giác mạc, bạn nên đi khám chuyên khoa mắt để được đánh giá vị trí, kích thước, độ sâu sẹo. Để được tư vấn lựa chọn giữa kính gọng, kính áp tròng, điều trị laser hay ghép giác mạc nếu cần. Tuyệt đối không tự dùng các loại “thuốc nhỏ mắt trị sẹo” không rõ nguồn gốc hoặc truyền miệng, vì có thể làm khô giác mạc, tăng kích ứng hoặc gây biến chứng khác.
Lời kết
Bài viết trên Mắt Việt đã giải đáp sẹo giác mạc có nguy hiểm không và nhấn mạnh vai trò của phòng ngừa tổn thương giác mạc hằng ngày. Bảo vệ mắt khỏi di vật, đeo kính khi làm việc nguy cơ cao và ăn uống đủ chất giúp làm giảm nguy cơ sẹo giác mạc, giữ thị lực ổn định lâu dài. Thực hiện đều đặn các thói quen này là nền tảng giúp đôi mắt luôn khoẻ mạnh và hạn chế tối đa các tác nhân có thể làm suy giảm thị lực. Đừng quên theo dõi Mắt Việt để cập nhật những tin tức mới nhất về cách chăm sóc mắt khoa học, an toàn và hiệu quả nha!
