Rung giật nhãn cầu là tình trạng mắt chuyển động lặp đi lặp lại, theo nhịp và ngoài ý muốn của người bệnh. Tình trạng này có thể khiến hình ảnh trước mắt bị rung, làm giảm thị lực và ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng trong sinh hoạt hằng ngày. Để hiểu rõ hơn về rung giật nhãn cầu và cách xử lý, hãy cùng Mắt Việt tìm hiểu trong bài viết sau đây.
Rung giật nhãn cầu là gì?
Rung giật nhãn cầu là hiện tượng hai mắt di chuyển qua lại, lên xuống hoặc xoay tròn một cách không tự chủ, lặp đi lặp lại và khó kiểm soát. Khi tìm hiểu rung giật nhãn cầu là gì, có thể thấy người bệnh thường than nhìn mờ, hình ảnh rung, khó tập trung nhìn vào một điểm, đặc biệt là khi nhìn sang hai bên hoặc trong điều kiện thiếu sáng. Rung giật nhãn cầu có thể xuất hiện từ nhỏ hoặc mắc phải sau này do bệnh lý mắt, thần kinh, tai trong hay do thuốc.
Phân loại rung giật nhãn cầu
Rung giật nhãn cầu được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy thời điểm xuất hiện và cơ chế gây bệnh. Phân loại đúng giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Rung giật nhãn cầu bẩm sinh
Rung giật nhãn cầu bẩm sinh thường xuất hiện trong những tháng đầu đời, đôi khi liên quan đến các bệnh lý mắt bẩm sinh như giảm thị lực nặng, bạch tạng, bệnh võng mạc hoặc tổn thương thần kinh thị giác. Trẻ có thể không tự nhận ra tình trạng rung giật nhãn cầu, nhưng cha mẹ có thể quan sát thấy mắt con lúc nào cũng “nhúc nhích”, nhìn khó tập trung hay quay đầu hoặc nghiêng đầu để tìm vị trí nhìn rõ nhất.
Rung giật nhãn cầu mắc phải
Rung giật nhãn cầu mắc phải xuất hiện sau khi thị lực đã phát triển bình thường, thường liên quan đến các tổn thương ở não, tiểu não, thân não, đường dẫn truyền thị giác hoặc các rối loạn tiền đình, bệnh lý tai trong, ngộ độc thuốc, rượu. Người bệnh thường đột ngột cảm thấy mắt rung, choáng váng, mất thăng bằng, nhìn đôi hoặc nhìn mờ tăng khi thay đổi tư thế đầu. Đây là dạng rung giật nhãn cầu cần lưu ý vì đôi khi là dấu hiệu của các bệnh lý thần kinh, tiền đình tiềm ẩn.
Rung giật nhãn cầu sinh lý
Rung giật nhãn cầu sinh lý là dạng rung nhẹ, thoáng qua có thể gặp ở người khỏe mạnh khi mắt bị kích thích bởi các yếu tố như quay vòng mạnh, nhìn vật chuyển động nhanh liên tục hoặc trong một số nghiệm pháp khám tiền đình. Trong trường hợp này rung giật nhãn cầu thường tự hết khi ngừng kích thích, không kèm giảm thị lực kéo dài nên không được xem là bệnh lý.
Nguyên nhân gây rung giật nhãn cầu
Rung giật nhãn cầu có nhiều nguyên nhân tùy thuộc vào dạng bẩm sinh hay mắc phải, một số nhóm nguyên nhân thường gặp gồm:
- Bẩm sinh: Bất thường phát triển thị giác, bệnh võng mạc, thần kinh thị giác, bạch tạng, giảm thị lực nặng từ nhỏ.
- Thần kinh trung ương: Tổn thương thân não, tiểu não, u não, tai biến mạch máu não, bệnh lý thoái hóa thần kinh.
- Tai trong, tiền đình: Viêm mê đạo, rối loạn tiền đình ngoại biên, bệnh Ménière.
- Thuốc và độc chất: Ngộ độc rượu, một số thuốc chống co giật, an thần, kháng sinh liều cao, chất kích thích.
- Thiếu hụt dinh dưỡng: Thiếu hụt các vi chất quan trọng như Vitamin B12, thiamine hoặc magiê cũng được ghi nhận là một nguyên nhân tiềm ẩn. Với nguyên nhân này, bạn có thể dễ dàng bổ sung các thực phẩm tốt cho mắt vào thực đơn để đầy đủ dinh dưỡng hơn.
- Nguyên nhân khác: Chấn thương đầu, chấn thương mắt, bệnh toàn thân ảnh hưởng hệ thần kinh hoặc đơn giản hơn chỉ là phản ứng bình thường của cơ thể trong một số tình huống khi nhìn vào các vật thể đang chuyển động nhanh, khi bị xoay tròn hoặc mất phương hướng tạm thời.
Cách khám rung giật nhãn cầu
Khi nghi ngờ rung giật nhãn cầu, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và tiến hành khám mắt kết hợp khám thần kinh. Sau đây là những bước đánh giá bao gồm:
- Quan sát trực tiếp chuyển động nhãn cầu khi người bệnh nhìn thẳng, nhìn sang các hướng và khi thay đổi tư thế đầu.
- Kiểm tra thị lực, khúc xạ, đáy mắt để tìm các bệnh lý nhãn khoa đi kèm.
- Thực hiện các nghiệm pháp tiền đình (như nghiệm pháp xoay ghế, nghiệm pháp nhiệt) để đánh giá rung giật nhãn cầu liên quan rối loạn tiền đình.
- Chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI), cắt lớp vi tính (CT) não hoặc các xét nghiệm khác nếu nghi ngờ tổn thương thần kinh trung ương.
Điều trị rung giật nhãn cầu như thế nào?
Điều trị rung giật nhãn cầu phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ và ảnh hưởng đến thị lực, không có một phác đồ chung cho mọi trường hợp. Sau đây là những hướng điều trị chính gồm:
- Điều trị nguyên nhân: Xử trí bệnh lý thần kinh, tai trong, u não, viêm nhiễm, ngừng hoặc thay thuốc gây rung giật nhãn cầu nếu có liên quan.
- Điều chỉnh thị lực: Đeo kính đúng số, kính lăng kính, kính lọc đặc biệt để cải thiện khả năng nhìn và giảm cảm giác hình ảnh rung.
- Tập luyện thị giác: Một số chương trình luyện tập chuyên biệt có thể hỗ trợ cải thiện khả năng nhìn ổn định ở một số bệnh nhân rung giật nhãn cầu.
- Phẫu thuật: Trong một số trường hợp chọn lọc, phẫu thuật điều chỉnh vị trí cơ vận nhãn để giảm biên độ rung giật nhãn cầu và cải thiện tư thế đầu.
Mục tiêu điều trị chủ yếu là giảm mức độ rung giật nhãn cầu, cải thiện thị lực chức năng và nâng cao chất lượng cuộc sống, chứ hiếm khi loại bỏ hoàn toàn mọi chuyển động bất thường.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các bạn nên sớm đi khám khi:
- Đột ngột thấy mắt rung, nhìn mờ, nhìn đôi, chóng mặt, mất thăng bằng.
- Phát hiện trẻ nhỏ có dấu hiệu rung giật nhãn cầu, khó tập trung nhìn, hay quay hoặc nghiêng đầu bất thường.
- Rung giật nhãn cầu kèm đau đầu, yếu liệt tay chân, nói khó, rối loạn ý thức hoặc triệu chứng thần kinh khác.
Khám sớm giúp xác định sớm nguyên nhân rung giật nhãn cầu và có kế hoạch điều trị phù hợp, tránh biến chứng lâu dài.
Câu hỏi thường gặp về rung giật nhãn cầu
Khi được chẩn đoán rung giật nhãn cầu, nhiều người lo lắng về mức độ nguy hiểm và khả năng chữa khỏi bệnh. Mắt Việt sẽ giải đáp những thắc mắc phổ biến để bạn hiểu và yên tâm hơn trong quá trình điều trị.
Rung giật nhãn cầu ngang là gì?
Rung giật nhãn cầu ngang là dạng rung giật trong đó mắt chủ yếu dao động theo chiều ngang (trái hoặc phải). Dạng này thường gặp trong các rối loạn tiền đình, tổn thương thân não hoặc khi thực hiện các nghiệm pháp kích thích tiền đình.
Rung giật nhãn cầu trong rối loạn tiền đình là như thế nào?
Trong rối loạn tiền đình, rung giật nhãn cầu thường đi kèm chóng mặt, quay cuồng, buồn nôn, mất thăng bằng. Khi khám bác sĩ có thể thấy rung giật nhãn cầu tăng khi người bệnh nhìn theo một số hướng hoặc khi thay đổi tư thế đầu, giúp định hướng nguồn gốc tổn thương tiền đình.
Rung giật nhãn cầu có chữa được không?
Ở một số trường hợp rung giật nhãn cầu do nguyên nhân có thể điều trị, triệu chứng có thể giảm rõ rệt hoặc gần như hết sau khi xử trí nguyên nhân. Tuy nhiên với rung giật nhãn cầu bẩm sinh hoặc do tổn thương thần kinh lâu dài, mục tiêu chủ yếu là kiểm soát, cải thiện chứ hiếm khi biến mất hoàn toàn, nên cần được tư vấn cụ thể bởi bác sĩ chuyên khoa.
Rung giật nhãn cầu có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của rung giật nhãn cầu tùy thuộc vào nguyên nhân nền và mức ảnh hưởng đến thị lực, thăng bằng. Nếu chỉ là rung giật nhãn cầu sinh lý thoáng qua thường không nguy hiểm nhưng nếu liên quan đến bệnh lý thần kinh, tai trong, chấn thương hoặc gây giảm thị lực nặng thì có thể để lại hậu quả lâu dài nếu không điều trị kịp thời.
Lời kết
Những tin tức trên từ Mắt Việt đã giúp bạn có cái nhìn tổng quan hơn về tình trạng rung giật nhãn cầu và các biểu hiện thường gặp. Hy vọng qua đó bạn có thể tự giải đáp phần lớn các băn khoăn liên quan đến rung giật nhãn cầu và chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe thị giác và cách chăm sóc mắt của mình. Khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ rung giật nhãn cầu, bạn nên sớm đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt hoặc thần kinh để được thăm khám, tìm nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
