Sự phát triển của thiết bị điện tử khiến tình trạng rối loạn điều tiết mắt ngày càng trở nên phổ biến hơn, đặc biệt ở người trẻ thường xuyên nhìn màn hình trong thời gian dài. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh kịp thời có thể tiến triển phức tạp. Gây khó chịu kéo dài và làm giảm chất lượng học tập, làm việc cũng như sinh hoạt hằng ngày. Bài viết này Mắt Việt sẽ cùng bạn tìm hiểu về rối loạn điều tiết mắt từ nguyên nhân, biểu hiện đến cách khắc phục để bảo vệ thị lực lâu dài.
Rối loạn điều tiết mắt là gì?
Điều tiết mắt là khả năng của thủy tinh thể và hệ thống cơ thể mi giúp thay đổi độ hội tụ của mắt, để hình ảnh ở nhiều khoảng cách khác nhau vẫn được nhìn rõ. Rối loạn điều tiết mắt xảy ra khi hoạt động này bị trục trặc, khiến mắt không kịp “thích nghi” với việc nhìn gần, nhìn xa dẫn đến hiện tượng nhìn mờ thoáng qua, phải cố gắng điều tiết nhiều mới thấy rõ hoặc mắt nhanh chóng mỏi và nhức. Tình trạng này đặc biệt thường gặp ở người trẻ học tập, làm việc nhiều với màn hình, dùng mắt gần liên tục và ít cho mắt nghỉ ngơi.
Nguyên nhân của chứng rối loạn điều tiết mắt
Rối loạn điều tiết mắt thường xuất phát từ việc mắt phải làm việc quá sức trong thời gian dài. Đặc biệt là khi nhìn gần liên tục mà không có thời gian nghỉ hợp lý, sau đây là một số nguyên nhân phổ biến:
- Dùng thiết bị điện tử (máy tính, điện thoại, máy tính bảng) nhiều giờ liền, khoảng cách nhìn gần, ít chớp mắt.
- Đọc sách, học tập, làm việc với giấy tờ trong thời gian dài, tư thế không đúng, ánh sáng kém.
- Mắt có tật khúc xạ nhưng không được chỉnh kính đúng (đeo sai độ, không đeo kính khi cần) khiến hệ điều tiết phải gồng lên liên tục.
- Suy giảm sức khỏe toàn thân, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, thiếu vi chất cần thiết cho mắt (vitamin A, B, lutein, zeaxanthin…).
Khi rối loạn điều tiết mắt kéo dài mà không được điều chỉnh, mắt luôn phải “làm việc quá tải” dễ dẫn đến nhức đầu mạn tính, khó tập trung, học tập và làm việc kém hiệu quả.
Biểu hiện khi mắt bị rối loạn điều tiết
Rối loạn điều tiết mắt thường không gây tổn thương cấu trúc ngay lập tức nhưng đem lại nhiều triệu chứng khó chịu, nhất là sau khi dùng mắt gần lâu. Người bị rối loạn điều tiết mắt có thể gặp:
- Nhìn mờ thoáng qua khi chuyển từ nhìn gần sang nhìn xa hoặc ngược lại, phải chớp mắt hoặc cố gắng điều tiết vài giây mới rõ.
- Mỏi mắt, cảm giác căng tức quanh hốc mắt, nặng hai bên thái dương sau thời gian dài đọc sách, dùng máy tính.
- Nhức đầu, nặng trán, khó tập trung khi học tập, làm việc, dễ chán nản khi phải đọc nhiều chữ nhỏ.
- Mắt nhức mỏi, sợ ánh sáng, chảy nước mắt nhẹ, đôi khi thấy nhòe chữ, chữ “nhảy” khi nhìn lâu trên màn hình hoặc sách vở.
Các triệu chứng này thường giảm bớt khi nghỉ ngơi, hạn chế dùng mắt gần và tăng trở lại khi quay về cường độ làm việc như cũ.
Phương pháp chẩn đoán
Để chẩn đoán rối loạn điều tiết mắt, bác sĩ nhãn khoa sẽ khai thác kỹ triệu chứng, thói quen sử dụng mắt và tiến hành khám mắt toàn diện. Các bước thường gồm:
- Đo thị lực, đo khúc xạ khách quan và chủ quan để loại trừ hoặc phát hiện tật khúc xạ (cận, viễn, loạn thị).
- Kiểm tra khả năng điều tiết, hội tụ, đo biên độ điều tiết, khả năng duy trì điều tiết khi nhìn gần.
- Khám đèn khe, đánh giá giác mạc, thủy tinh thể và đáy mắt để loại trừ bệnh lý cấu trúc.
Dựa trên kết quả bác sĩ sẽ xác định liệu bạn đang bị rối loạn điều tiết mắt đơn thuần hay kèm theo bệnh khúc xạ hay bệnh lý khác, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Cách khắc phục rối loạn điều tiết mắt
Việc lựa chọn cách khắc phục rối loạn điều tiết mắt phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ, nhưng về cơ bản luôn xoay quanh việc “giảm tải” cho hệ điều tiết và tối ưu điều kiện làm việc của mắt.
Sử dụng thiết bị điện tử đúng cách
Việc sử dụng thiết bị điện tử hợp lý đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và cải thiện rối loạn điều tiết mắt. Bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20, điều chỉnh độ sáng màn hình vừa phải, phông chữ đủ lớn và giữ khoảng cách mắt, màn hình tối thiểu 50–-0 cm. Hạn chế dùng thiết bị điện tử liên tục nhiều giờ, đặc biệt vào buổi tối, giúp hệ điều tiết có thời gian nghỉ, giảm bớt nguy cơ rối loạn điều tiết mắt.
Cung cấp độ ẩm cho mắt và uống đủ nước
Khô mắt làm tăng ma sát giữa mi mắt và giác mạc, khiến mắt dễ mỏi hơn khi điều tiết. Bổ sung đủ nước mỗi ngày, kết hợp chớp mắt thường xuyên, có thể dùng thêm nước mắt nhân tạo khi được bác sĩ khuyên dùng, sẽ giúp bề mặt nhãn cầu luôn được bôi trơn tốt hơn. Cung cấp độ ẩm hợp lý giúp giảm cảm giác rát, cộm và hỗ trợ giảm mệt mỏi trong bối cảnh rối loạn điều tiết mắt.
Bổ sung chế độ dinh dưỡng tốt cho mắt và ngủ đủ giấc
Chế độ ăn giàu vitamin A, C, E, nhóm B, lutein, zeaxanthin, omega-3 (có trong rau xanh đậm, cà rốt, bí đỏ, cá biển, trứng, các loại hạt…) giúp nuôi dưỡng võng mạc, thần kinh thị và mô mắt. Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya, tránh căng thẳng kéo dài giúp hệ thần kinh điều khiển hoạt động điều tiết được nghỉ ngơi, từ đó cải thiện tình trạng rối loạn điều tiết mắt.
Vệ sinh màn hình máy tính thường xuyên
Màn hình bám bụi, bẩn dễ làm giảm độ tương phản, tăng chói và buộc mắt phải điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ. Việc vệ sinh màn hình thường xuyên, sử dụng phông nền dễ chịu, tránh độ chói quá cao và kết hợp ánh sáng phòng phù hợp sẽ giúp mắt đỡ mỏi, giảm gánh nặng cho hệ điều tiết. Đây là một trong những bước nhỏ nhưng hữu ích khi bạn muốn áp dụng cách khắc phục rối loạn điều tiết mắt ngay trong môi trường làm việc hằng ngày.
Thăm khám mắt thường xuyên
Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề như tật khúc xạ, khô mắt, bất thường điều tiết hoặc bệnh lý đáy mắt. Khi có triệu chứng nghi ngờ rối loạn điều tiết mắt như mờ thoáng qua, mỏi mắt, nhức đầu. Bạn nên đi khám để được đo khúc xạ, kiểm tra chức năng điều tiết và nhận hướng dẫn cụ thể thay vì tự ý mua thuốc hay kính. Việc thăm khám định kỳ cũng là nền tảng của mọi cách khắc phục rối loạn điều tiết mắt một cách an toàn, chính xác.
Câu hỏi thường gặp về rối loạn điều tiết mắt
Người bị rối loạn điều tiết mắt thường thắc mắc có phải đeo kính không, bệnh có nguy hiểm không và có chữa dứt điểm được không. Mắt Việt sẽ giải đáp các câu hỏi đó để bạn dễ hình dung hướng xử trí phù hợp cho mắt mình.
Rối loạn điều tiết mắt có phải đeo kính không?
Rối loạn điều tiết mắt có phải đeo kính không rất thường gặp, đặc biệt ở người trẻ tuổi. Nếu chỉ rối loạn điều tiết đơn thuần, bác sĩ thường ưu tiên điều chỉnh thói quen dùng mắt và tập điều tiết. Ngược lại nếu rối loạn điều tiết đi kèm cận thị, viễn thị hoặc loạn thị việc đeo kính đúng số là cần thiết để giảm gánh nặng cho hệ điều tiết, hạn chế mỏi và nhức mắt kéo dài.
Rối loạn điều tiết mắt có nguy hiểm không?
Rối loạn điều tiết mắt không gây mù lòa ngay lập tức nhưng nếu kéo dài, không điều chỉnh sẽ khiến mắt thường xuyên mỏi, đau đầu, giảm tập trung, ảnh hưởng rõ rệt đến học tập và công việc. Tình trạng này kéo dài cũng có thể góp phần làm xuất hiện hoặc thúc đẩy tiến triển các tật khúc xạ, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, nên vẫn cần được phát hiện sớm và xử trí đúng cách.
Rối loạn điều tiết mắt có chữa được không?
Rối loạn điều tiết mắt là rối loạn chức năng nên có thể cải thiện rõ rệt nếu bạn điều chỉnh hợp lý việc học, làm việc, nghỉ ngơi, dinh dưỡng và môi trường dùng mắt. Khi giảm thời gian nhìn gần liên tục, nghỉ giải lao đều đặn, đeo kính đúng số nếu có tật khúc xạ và bổ sung dưỡng chất cho mắt. Đa số trường hợp sẽ bớt mờ thoáng qua, mỏi và nhức mắt sau một thời gian với điều kiện duy trì những thói quen tốt này lâu dài.
Lời kết
Những thông tin trên từ Mắt Việt hy vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn rối loạn điều tiết mắt là gì và vì sao không nên xem nhẹ tình trạng này. Rối loạn điều tiết hoàn toàn có thể cải thiện tốt nếu bạn chăm sóc mắt đúng cách, xây dựng môi trường làm việc khoa học và tái khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa để được theo dõi, điều chỉnh kịp thời. Chủ động bảo vệ thị lực mỗi ngày chính là chìa khóa để giảm khó chịu trong sinh hoạt và hạn chế nguy cơ xuất hiện các biến chứng mắt về lâu dài. Đừng quên theo dõi Mắt Việt để cập nhật những tin tức khoa học về cách chăm sóc mắt nhanh nhất, mới nhất.
