Mắt bé bị đổ ghèn là tình trạng rất hay gặp ở trẻ đặc biệt trong giai đoạn sơ sinh, khiến bé khó chịu và khó mở mắt, nhất là sau khi ngủ dậy. Để hỗ trợ bé sạch ghèn an toàn và nhanh hơn, cha mẹ cần nắm rõ cách vệ sinh và chăm sóc mắt đúng cách, tránh làm tổn thương bề mặt mắt còn nhạy cảm. Trong bài viết này, Mắt Việt sẽ giúp bố mẹ hiểu rõ nguyên nhân, cách xử lý và khi nào cần đưa trẻ đi khám - bao gồm cả trường hợp mắt trẻ sơ sinh bị ghèn kéo dài.
Mắt bé bị đổ ghèn là hiện tượng gì?
Đổ ghèn mắt là tình trạng ở khóe mắt, mi mắt hoặc lông mi xuất hiện nhiều chất nhầy, dính. Chất nhầy có thể màu trắng đục, vàng hoặc xanh, thường rõ nhất sau khi ngủ dậy.
Một ít ghèn trong, loãng là bình thường. Tuy nhiên khi ghèn nhiều kèm đỏ mắt, sưng mí, bé khó mở mắt hoặc quấy khóc thì có thể là dấu hiệu cần chú ý. Tình trạng này rất phổ biến ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh. Nhiều bố mẹ băn khoăn không biết có nguy hiểm không và xử lý thế nào cho đúng.
Nguyên nhân khiến mắt bé bị đổ ghèn nhiều
Ghèn mắt ở trẻ có thể do sinh lý, tắc tuyến lệ hoặc các bệnh lý ở mắt, đường hô hấp, dị ứng. Hiểu rõ nguyên nhân giúp bố mẹ tránh chủ quan hoặc xử lý quá mức gây kích ứng.
Tắc tuyến lệ (nguyên nhân #1 ở trẻ sơ sinh)
Ở trẻ sơ sinh, nguyên nhân hay gặp nhất là tắc lệ đạo bẩm sinh. Khi tuyến lệ bị tắc, nước mắt và chất nhầy ứ lại. Điều này làm mắt trẻ sơ sinh bị ghèn dai dẳng, luôn ướt dù bé không khóc.
Phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện trong vài tháng đầu. Tuy nhiên nếu ghèn nhiều kéo dài, tái phát dù đã vệ sinh tốt, cần đưa bé đi khám. Bác sĩ sẽ hướng dẫn massage tuyến lệ hoặc can thiệp khi cần.
Viêm kết mạc
Viêm kết mạc là tình trạng lớp màng mỏng phủ phần trắng của mắt bị viêm. Nguyên nhân có thể do vi khuẩn, virus hoặc kích ứng.
Khi bị viêm kết mạc, bé thường đổ ghèn kèm đỏ mắt, chảy nước mắt, hay dụi mắt. Có thể sưng mi và dính chặt hai mi sau ngủ dậy. Trẻ nhiễm vi khuẩn, virus từ người xung quanh hoặc từ đường sinh của mẹ. Ghèn thường vàng đặc, có nguy cơ nhiễm trùng nếu không điều trị kịp thời.
Dị ứng
Trẻ có cơ địa dị ứng khi tiếp xúc phấn hoa, bụi, lông thú, nấm mốc có thể ngứa mắt, chảy nước mắt. Ghèn thường trong hoặc nhầy nhẹ, không quá đặc, không có mùi. Bé hay ngứa, dụi mắt nhưng ít đau nhức dữ dội.
Khi tránh được yếu tố dị ứng, tình trạng mắt bé đổ ghèn nhiều thường cải thiện dần mà không cần dùng thuốc.
Dị vật hoặc kích ứng mắt
Bụi, cát, lông mi rụng, xà phòng, dầu gội dính vào mắt có thể gây kích ứng. Mắt tăng tiết nước mắt và chất nhầy, khiến bé đổ ghèn tạm thời. Bé thường cọ mắt, chảy nước mắt, cộm xốn, đôi khi đỏ mắt nhẹ.
Nếu được rửa sạch đúng cách, tình trạng này thường giảm sau 1 - 2 ngày. Nhưng nếu vệ sinh rồi mà mắt bé đổ ghèn nhiều, sưng đỏ, nhạy sáng hoặc đau, cần đưa đi khám để loại trừ. viêm giác mạc hoặc nhiễm trùng.
Dịch nước ối lúc mới sinh (với trẻ sơ sinh)
Sau sinh một số bé có thể còn sót dịch nước ối, tế bào hoặc chất gây trên bề mặt mắt khiến mắt bé bị đổ ghèn nhẹ, ghèn mỏng, trắng đục hoặc trong - đây thường là hiện tượng tạm thời.
Mẹ chỉ cần vệ sinh mắt bé đúng cách bằng gạc mềm và nước muối sinh lý là sẽ cải thiện. Tuy nhiên nếu mắt trẻ sơ sinh bị ghèn liên tục, ghèn vàng đặc kèm đỏ mắt hoặc bé quấy khóc, bố mẹ nên cho bé đi khám sớm.
Phân biệt màu ghèn - khi nào cần lo?
Màu sắc và tính chất ghèn giúp gợi ý nguyên nhân:
Ghèn trong, loãng, ít: Chủ yếu buổi sáng, không kèm đỏ mắt hay sưng mi → thường lành tính.
Ghèn vàng hoặc xanh, đặc, nhiều: Dính chặt hai mi, kèm đỏ mắt, sưng nề, bé sốt hoặc quấy khóc → dấu hiệu nhiễm khuẩn, cần khám sớm.
Nếu ghèn nhiều, màu đậm, có mùi hoặc xuất hiện ở cả hai mắt, bố mẹ không nên tự xử lý kéo dài tại nhà.
Cách xử lý khi mắt trẻ bị đổ ghèn nhiều
Khi mắt bé bị đổ ghèn nhiều điều quan trọng là vệ sinh đúng cách, nhẹ nhàng, tránh làm trầy xước giác mạc và không tự ý dùng thuốc.
Vệ sinh mắt đúng cách
Cha mẹ cần rửa tay sạch trước khi vệ sinh mắt cho bé. Dùng gạc vô khuẩn hoặc khăn mềm thấm nước muối sinh lý 0,9%. Lau nhẹ từ khóe mắt trong ra ngoài. Mỗi mi dùng một miếng gạc riêng để tránh lây nhiễm chéo.
Lưu ý:
Không cố gỡ ghèn khi còn khô.
Không dùng bông gòn dễ rụng xơ.
Không dùng chung khăn mặt.
Không nhỏ nước muối sinh lý quá nhiều lần trong ngày.
Vệ sinh đúng và đều sẽ giúp mắt sạch hơn, dễ chịu hơn và hạn chế bội nhiễm.
Massage tuyến lệ cho bé
Với trường hợp mắt bé bị đổ ghèn do tắc tuyến lệ, phụ huynh được khuyến cáo massage nhẹ nhàng góc trong mắt. Thực hiện sau khi đã vệ sinh tay và mắt bé sạch sẽ.
Cách làm: Đặt ngón tay sạch ở góc trong mắt. Day tròn hoặc vuốt xuống dưới với lực vừa phải. Lặp lại nhiều lần mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ. Phương pháp này có thể giúp thông tuyến lệ và giảm rõ rệt tình trạng đổ ghèn mà chưa cần can thiệp thủ thuật.
Khi nào cần dùng thuốc nhỏ mắt?
Thuốc nhỏ mắt chỉ nên dùng khi bác sĩ khám, xác định rõ nguyên nhân và kê đơn. Tuyệt đối không tự ý mua về nhỏ cho bé.
Việc tự dùng kháng sinh hoặc corticoid có thể làm nặng thêm nhiễm trùng, gây kháng thuốc và tác dụng phụ. Bố mẹ cần tuân thủ đúng loại, đúng liều. Đưa bé tái khám nếu mắt trẻ bị đổ ghèn nhiều lâu ngày không cải thiện.
Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ?
Phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm khi:
Ghèn kèm đỏ mắt, sưng mi.
Ghèn vàng, xanh đặc, dính chặt mi.
Bé quấy khóc, sợ ánh sáng hoặc sốt.
Ghèn tái phát trên 3–5 ngày dù đã vệ sinh đúng cách.
Xuất hiện một bên rồi lan sang bên còn lại.
Mắt trẻ sơ sinh bị ghèn ngay sau sinh và kéo dài nhiều tuần.
Các trường hợp này cần được bác sĩ nhãn nhi kiểm tra tắc lệ đạo, nhiễm trùng và tư vấn điều trị phù hợp.
Cách phòng ngừa đổ ghèn mắt cho bé
Để hạn chế tình trạng ghèn mắt ở trẻ, bố mẹ nên:
Giữ vệ sinh mắt và vùng mặt hằng ngày.
Cho bé dùng khăn riêng, giặt sạch và phơi nắng.
Tránh để bé tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc, hóa chất mạnh.
Không để xà phòng, dầu gội rơi vào mắt khi tắm.
Không dùng chung khăn, gối và đồ dùng cá nhân với người đang bị viêm kết mạc hoặc đau mắt đỏ.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Mắt Việt sẽ giải đáp nhanh các thắc mắc phổ biến của bố mẹ khi mắt bé bị đổ ghèn từ khả năng tự khỏi, việc dùng thuốc nhỏ mắt đến thời gian ghèn kéo dài bao lâu thì cần đi khám.
Mắt bé bị đổ ghèn có tự khỏi không?
Một số trường hợp mắt bé bị đổ ghèn nhẹ do tắc tuyến lệ sinh lý hoặc còn sót dịch sản sau sinh có thể tự cải thiện khi bé lớn hơn, kết hợp vệ sinh và massage đúng cách. Tuy nhiên nếu mắt bé đổ ghèn nhiều, ghèn đặc, kèm đỏ mắt, sưng mí hoặc bé quấy khóc, bố mẹ không nên chờ tự khỏi mà nên cho bé đi khám để tránh biến chứng và điều trị kịp thời.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt cho bé?
Không nên tự ý mua thuốc nhỏ mắt cho trẻ, đặc biệt là thuốc chứa kháng sinh hoặc corticoid chỉ vì thấy mắt bé bị đổ ghèn. Mắt bé rất nhạy cảm, dùng sai thuốc dễ làm kéo dài bệnh, che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng phụ tốt nhất là cho bé khám chuyên khoa để được kê đơn phù hợp.
Mắt trẻ sơ sinh bị ghèn bao lâu thì hết?
Nếu do ghèn sinh lý nhẹ, mắt trẻ sơ sinh bị ghèn có thể giảm dần trong vài ngày đến vài tuần khi mẹ vệ sinh đúng. Với tắc tuyến lệ bẩm sinh, tình trạng mắt bé bị đổ ghèn có thể kéo dài vài tháng và thường cải thiện khi bé 6-12 tháng. Nhưng nếu kéo dài hơn hoặc kèm nhiễm trùng bác sĩ có thể chỉ định can thiệp để tránh ảnh hưởng thị lực.
Lời kết
Hy vọng những thông tin trong bài viết từ Mắt Việt đã giúp bạn hiểu rõ hơn nguyên nhân khiến mắt bé bị đổ ghèn và hướng xử lý phù hợp tại nhà. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào như ghèn nhiều, đổi màu, đỏ mắt hoặc bé khó mở mắt, hãy sớm đưa trẻ đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời. Đừng quên theo dõi chuyên mục tin tức của Mắt Việt để có thể cập nhật nhanh nhất, sớm nhất những cách chăm sóc mắt khoa học và an toàn nhé!
