Bệnh đục thuỷ tinh thể mắt là gì? Tìm hiểu từ A-Z

bởi: Như Ý 25 Tháng 12, 2025

Đục thuỷ tinh thể là một trong những bệnh lý về mắt phổ biến, thường gặp ở người trung niên và cao tuổi. Căn bệnh này không thể tự khỏi và nếu không được điều trị kịp thời, có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn. Vậy bệnh đục thuỷ tinh thể mắt là gì và liệu có thể chữa khỏi hoàn toàn hay không? Hãy cùng Mắt Việt tìm hiểu chi tiết qua những thông tin chia sẻ sau đây.

Đục thuỷ tinh thể mắt là gì?

Bệnh đục thuỷ tinh thể mắt (còn được gọi là cườm đá hoặc cườm khô) là một trong những bệnh lý về mắt thường gặp, đặc biệt ở người lớn tuổi. Khi tìm hiểu đục thuỷ tinh thể mắt là gì có thể hiểu đây là tình trạng thuỷ tinh thể, một thấu kính trong suốt có hai mặt lồi, nằm bên trong nhãn cầu và giữ vai trò điều tiết ánh sáng, giúp các tia sáng hội tụ chính xác lên võng mạc để tạo nên hình ảnh rõ nét. Nhờ khả năng linh hoạt, thuỷ tinh thể có thể thay đổi độ dày mỏng của mình còn được gọi là khả năng điều tiết, giúp mắt nhìn rõ vật ở gần lẫn xa.

Tuy nhiên theo thời gian hoặc do tác động của bệnh lý, lớp trong suốt này dần bị mật đi. Khiến thuỷ tinh thể trở nên mờ đục và cản trở đường truyền ánh sáng vào võng mạc. Hậu quả là thị lực suy giảm, hình ảnh nhìn thấy trở nên nhoè nhoẹt và nếu không điều trị sớm, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ mù loà.

Phân loại đục thuỷ tinh thể

Theo các bác sĩ chuyên khoa, bệnh lý này có thể được phân chia dựa theo hình thái đục hoặc tiến trình diễn biến. Mỗi thể bệnh lại có đặc điểm riêng và mức độ ảnh hưởng khác nhau đến tầm nhìn của người bệnh.

Theo hình thái, mức độ

Đục nhân là tình trạng nhân trung tâm của thuỷ tinh thể bị xơ cứng và chuyển sang màu vàng nâu, làm cản trở quá trình truyền ánh sáng khiến tầm nhìn bị mờ và thị lực giảm dần. Với những ai đang thắc mắc đục thuỷ tinh thể mắt là gì, đây chính là một trong những dạng phổ biến của bệnh, thường gặp ở người lớn tuổi do quá trình lão hoá tự nhiên. Ở giai đoạn đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ cảm nhận được mắt nhìn kém khi chuyển hướng nhìn xa hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu.
Đục vỏ đặc trung bởi sự xuất hiện của các vùng mờ đục ở lớp ngoài của thuỷ tinh thể, thường xảy ra ở cả hai mắt nhưng không đồng đều. Các đám đục này dần lan rộng, liên kết với nhau và hình thành vùng trắng đục lớn hơn. Khi quá trình làn toả kéo dài từ lớp vỏ đến nhân, người bệnh được chuẩn đoán là bị “đục chín” lúc này thị lực bị ảnh hưởng rõ rệt.
Đục bao là những vết đục nhỏ khu trú ở lớp biểu mô và bao trước của thuỷ tinh thể. Mặc dù không xâm lấn sâu vào lớp vỏ nhưng nếu không được theo dõi, các vết đục này có thể tiến triển và làm giảm độ trong của mắt theo thời gian.

Theo diễn biến bệnh lý

Nếu xét theo tiến trình phát triển, bệnh đục thuỷ tinh thể thường được chia thành bốn cấp độ chính là đục bắt đầu, đục tiến triển, đục gần hoàn toàn và đục hoàn toàn. Khi tìm hiểu về đục thuỷ tinh thể mắt là gì, có thể thấy ở giai đoạn đầu các vùng mờ chỉ xuất hiện nhỏ lẻ trong thuỷ tinh thể, nên người bệnh thường khó nhận biết.

Khi bệnh bước sang giai đoạn tiến triển, vùng đục lan rộng khiến ánh sáng khó xuyên qua làm tầm nhìn mờ hơn rõ rệt. Đến giai đoạn gần hoàn toàn và hoàn toàn, thuỷ tinh thể gần như mất hẳn độ trong suốt, ánh sáng không đi qua thị lực giảm nghiêm trọng.

Các bác sĩ cho biết, dù ở bất kỳ cấp độ nào thì nguyên nhân chính vẫn bắt nguồn từ sự biến đổi của các phân tử protein trong thuỷ tinh thể. Khi cấu trúc này bị rối loạn sẽ hình thành các vùng mờ đục cản trở ánh sáng tới võng mạc. Khiến người bệnh nhìn kém hơn bình thường và dễ gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.

Nguyên nhân đục thuỷ tinh thể

Trên thực tế đục thuỷ tinh thể là một bệnh lý thường gặp ở người lớn tuổi do quá trình lão hoá tự nhiên khiến cấu trúc thuỷ tinh thể dần thay đổi. Ngoài yếu tố tuổi tác, bệnh còn có thể khởi phát do chấn thương vùng mắt, tai nạn hoặc rối loạn bẩm sinh.

Các nguyên nhân gây ra đục thuỷ tinh thể

Đối với những trường hợp mắc đục thuỷ tinh thể ở tuổi già hoặc ngay từ khi sinh ra, việc hiểu rõ đục thuỷ tinh thể mắt là gì giúp người bệnh có cái nhìn chính xác hơn về nguyên nhân gây bệnh. Thông thường căn nguyên thường xuất phát từ yếu tố di truyền, biến chứng của các bệnh lý toàn thân hoặc là hệ quả tất yếu của quá trình lão hoá tự nhiên.

Bên cạnh đó nhiều thói quen sinh hoạt thiếu khoa học cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh, chẳng hạn như:

Tiếp xúc thường xuyên với tia cực tím từ ánh nắng mặt trời mà không có biện pháp bảo vệ.
Người có tiền sử mắc các bệnh về mắt như viêm kết mạc, viêm giác mạc tái phát nhiều lần.
Đang sử dụng thuốc có thể gây tác dụng phụ cho mắt như corticoid và thuốc chống trầm cảm nằm trong nhóm nguy cơ cao.
Những người bị cận thị thoái hoá, từng chấn thương vùng mắt hoặc có di chứng sau phẫu thuật cũng dễ gặp phải tình trạng này.
Các bệnh lý mãn tính như tiểu đường, béo phì hay cao huyết áp dài cũng được xem là yêu tố thúc đẩy quá trình đục thuỷ tinh thể diễn ra nhanh hơn.

Các yếu tố liên quan

Bên cạnh những nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, nhiều người vẫn thắc mắc đục thuỷ tinh thể mắt là gì và vì sao bệnh có thể tiến triển nhanh hơn ở một số người. Thực tế một số yếu tố khác cũng có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn và trở nên nghiêm trọng hơn.

Chế độ ăn thiếu dưỡng chất cần thiết cho mắt như Vitamin A và Beta-Carotene, Vitamin C, Vitamin E và các khoáng chất quan trọng sẽ làm giảm suy yếu cấu trục protein trong thuỷ tinh thể, khiến mắt dễ bị tổn thương theo thời gian. Bạn có thể tham khảo những thực phẩm cần tránh để gây hại cho mắt để đưa chúng ra khỏi thực đơn hoặc hạn chế sử dụng để bảo vệ thị lực.
Sử dụng thường xuyên các chất kích thích như rượu, bia hoặc thuốc lá
Sống hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm, nhiều bụi bẩn và chất độc hại
Căng thẳng, lo âu kéo dài và thiếu ngủ

Dấu hiệu nhận biết đục thuỷ tinh thể mắt

Các dấu hiệu của bệnh đục thuỷ tinh thể thường thay đổi tuỳ theo mức độ tiến triển của bệnh.

Khi tìm hiểu về đục thuỷ tinh thể mắt là gì, người bệnh sẽ thấy rằng ở giai đoạn sớm, các biểu hiện thường rất kín đáo mắt chỉ hơi mờ nhẹ, hình ảnh không rõ nét, đặc biệt khó nhìn khi lái xe vào ban đêm hoặc khi có ánh sáng chói. Một số trường hợp còn có cảm giác như có một lớp màng mỏng bao phủ trước mắt, khiến việc quan sát trở nên khó khăn hơn.
Khi bệnh chuyển sang giai đoạn muộn, các biểu hiện trở nên rõ ràng và dễ dàng nhận thấy hơn. Thuỷ tinh thể đổi màu người bệnh có thể nhìn thấy các chấm đen lo lửng trước mắt, trở nên nhạy cảm với ánh sáng, giảm khả năng phân biệt màu và có thể gặp hiện tượng nhìn đôi.

Đục thuỷ tinh thể thường tiến triển chậm và kéo dài trong nhiều năm, vì vậy người bệnh dễ nhầm lẫn với các tật khúc xạ thông thường. Nếu không chú ý theo dõi, các dấu hiệu sớm rất dễ bị bỏ qua và chỉ khi thị lực suy giảm nghiêm trọng mới phát hiện thì việc điều trị đã trở nên khó khăn hơn.

Bị đục thuỷ tinh thể thì phải làm sao?

Tuỳ vào mức độ suy giảm thị lực và giai đoạn tiến triển cảu bệnh, bác sĩ sẽ đánh giá cụ thể để đưa ra phương pháp điều trị đục thuỷ tinh thể phù hợp nhất cho từng người bệnh.

Theo dõi và điều chỉnh bằng kính

Lưu ý: Phương pháp điều trị này chỉ áp dụng cho những trường hợp bệnh còn nhẹ, thuỷ tinh thể chưa bị đục nhiều và thị lực chưa suy giảm đáng kể. Trong giai đoạn này khi người bệnh vừa tìm hiểu về đục thuỷ tinh thể mắt là gì và mới phát hiện dấu hiệu ban đầu, phẫu thuật thường chưa cần thiết. Thay vào đó bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh thực hiện các biện pháp hỗ trợ để kiểm soát tiến triển của người bệnh như sau:

Theo dõi định kỳ để đánh giá tình trạng măt, phát hiện sớm khi bệnh có dấu hiệu nặng hơn.
Điều chỉnh gọng phù hợp vì đục thuỷ tinh thể có thể làm thay đổi độ khúc xạ, việc đeo kính đúng độ giúp cải thiện tạm thời khả năng nhìn.
Bố trí ánh sáng hợp lý trong không gian học tập và làm việc để giảm áp lực điều tiết cho mắt.
Bổ sung các dưỡng chất cần thiết trong chế độ ăn hằng ngày để tăng cường sức khoẻ mắt và hạn chế rối loạn thị giác.

Thực tế nhiều người cho rằng có thể sử dụng thuốc để làm chậm hoặc chữa khỏi đục thuỷ tinh thể. Tuy nhiên cho đến nay chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh thuốc có thể đảo ngược tiến trình đục do lão hoá. Vì vậy người bệnh không nên tự ý dùng thuốc mà cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Phẫu thuật

Tại các bệnh viện mắt uy tín hiện nay, khi người bệnh tìm hiểu về đục thủy tinh thể mắt là gì và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, các bác sĩ thường triển khai hai kỹ thuật phẫu thuật chính giúp khôi phục thị lực hiệu quả và an toàn.

Phẫu thuật Phaco: Đây là kỹ thuật sử dụng năng lượng siêu âm để tán nhỏ phần thuỷ tinh thể bị đục, sau đó hút ra ngoài thông qua vết mổ rất nhỏ chỉ khoảng 2-3mm. Bác sĩ sẽ thay thế bằng thuỷ tinh thể nhân tạo (IOL) được đặt đúng vị trí ban đầu để phục hồi khả năng hội tụ ánh sáng. Ưu điểm nổi bật của phương pháp này là vết mổ nhỏ, không cần khâu, giảm đau sau phẫu thuật và tỷ lệ biến chứng thấp giúp bệnh nhân hồi phục nhanh chóng.
Phẫu thuật bằng Laser Femtosecond: Ở phương pháp hiện đại này bác sĩ sử dụng tia laser để cắt chính xác bao trước và tách nhân thuỷ tinh thể thành nhiều phần nhỏ, sau đó dùng đầu máy Phaco tán nhuyễn và hút bỏ phần bị đục. So với Phaco truyền thống, kỹ thuật bằng laser mang lại độ an toàn cao hơn, hạn chế tối đa tổn thương mô và giúp người bệnh phục hồi thị lực nhanh, rõ ràng chỉ sau thời gian ngắn.

Mổ đục thuỷ tinh thể có nguy hiểm không?

Khi tìm hiểu về đục thuỷ tinh thể mắt là gì, nhiều người quan tâm đến mức độ an toàn của quá trình điều trị. Trong phần lớn các trường hợp, phẫu thuật đục thuỷ tinh thể được thực hiện nhanh chóng và an toàn, giúp người bệnh sớm phục hồi thị lực. Tuy nhiên cũng như bất kỳ ca phẫu thuật nào khác, quá trình này vẫn có thể tiềm ẩn một số biến chứng nhất định dù tỷ lệ rất thấp.

Nhiễm trùng mắt có thể xuất hiện do vi khuẩn xâm nhập vào vết mổ, thường là vi khuẩn tụ cầu hoặc streptococcus sống trên da. Người bệnh có thể nhận thấy dấu hiệu như mí mắt đỏ, sưng đau, chảy mủ hoặc cảm giác nhức trong mắt. Biến chứng này thường xảy ra trong tuần đầu sau mổ và rất hiếm khi nghiêm trọng nếu được phát hiện sớm.
Một biến chứng phổ biến khác là đục bao sau, xảy ra khi các tế bào biểu mô phát triển bất thường ở bao sau của thuỷ tinh thể, làm thị giảm dần sau vài thắng. Ngoài ra một số bệnh nhân có thể gặp bong võng mạc gây cảm giác như thấy ruồi bay hoặc bóng nổi.
Phù hoàng điểm cũng là tình trạng có thể gặp phải khi các mạch máu trong mắt bị tổn thương, khiến dịch tích tụ tại điểm vàng và làm giảm suy giảm khả năng nhìn.

Các biến chứng kể trên thường chỉ xảy ra với tỷ lệ rất nhỏ và hoàn toàn có thể được hạn chế nếu lựa chọn cơ sở phẫu thuật uy tín, có trạn thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nhiều kinh nghiệm.

Lời kết

Bệnh đục thuỷ tinh thể tuy phổ biến nhưng hoàn toàn có thể điều trị nếu được phát hiện và xử lý kịp thời. Việc tìm hiểu sớm về đục thủy tinh thể mắt là gì sẽ giúp mỗi người nhận biết các dấu hiệu ban đầu và chủ động phòng ngừa hiệu quả hơn. Khi có dấu hiệu nhìn mờ hoặc thay đổi tầm nhìn, hãy chủ động kiểm tra sớm để kiểm soát và chăm sóc sức khoẻ thị giác hiệu quả hơn. Đừng quên theo dõi tin tức về các phương pháp mới và hướng dẫn cách chăm sóc mắt khoa học mỗi ngày để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh cho cả gia đình nhé.

Tags: #đục thuỷ tinh thể,