Đau mắt đỏ là bệnh lý phổ biến có thể gặp ở bất kỳ ai, bất kỳ lứa tuổi nào và không ít người đã gặp biến chứng đáng tiếc chỉ vì chủ quan hoặc điều trị sai cách. Bài viết này cung cấp toàn bộ thông tin bạn cần biết về nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả. Cùng Mắt Việt khám phá để bảo vệ đôi mắt của bạn và người thân chuẩn nhất nhé.
1. Đau mắt đỏ là gì?
Đau mắt đỏ, còn gọi là viêm kết mạc, là tình trạng viêm nhiễm lớp màng trong suốt bao phủ lòng trắng của mắt và mặt trong mí mắt. Khi kết mạc bị viêm, các mạch máu nhỏ giãn nở khiến mắt trông đỏ hơn bình thường. Đây là một trong những bệnh lý về mắt phổ biến nhất, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi.
Bệnh có thể xảy ra ở một mắt hoặc cả hai mắt, với mức độ từ nhẹ đến nặng tùy theo nguyên nhân gây bệnh. Mặc dù thường không gây nguy hiểm đến thị lực nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, đau mắt đỏ lại có tốc độ lây lan rất nhanh trong cộng đồng, đặc biệt ở trẻ em.
2. Phân loại nguyên nhân đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ không phải lúc nào cũng do cùng một nguyên nhân. Hiểu đúng từng loại giúp bạn chọn hướng điều trị phù hợp và tránh tự ý dùng thuốc sai cách.
2.1. Đau mắt đỏ do virus
Đau mắt đỏ phổ biến do Adenovirus hoặc virus Herpes gây ra. Bệnh khởi phát nhanh với triệu chứng mắt đỏ, chảy nước mắt nhiều và có thể kèm sốt nhẹ. Loại này lây lan rất mạnh qua tiếp xúc trực tiếp hoặc chạm vào vật dụng nhiễm khuẩn. Hiện chưa có thuốc đặc trị, bệnh thường tự khỏi sau 7 đến 14 ngày.
2.2. Đau mắt đỏ do vi khuẩn
Vi khuẩn Staphylococcus, Streptococcus hoặc Haemophilus influenzae là những tác nhân thường gặp nhất. Dấu hiệu nhận biết điển hình là ngủ dậy mắt đổ ghèn nhiều (vàng, xanh) hoặc mí mắt dính chặt lại. Khác với loại do virus, đau mắt đỏ do vi khuẩn đáp ứng tốt với thuốc kháng sinh nhỏ mắt theo chỉ định bác sĩ.
2.3. Đau mắt đỏ do dị ứng
Loại này không lây nhưng gây khó chịu kéo dài, thường bùng phát khi tiếp xúc với phấn hoa, lông thú cưng, mỹ phẩm hoặc bụi mite. Mắt đỏ và ngứa dữ dội, chảy nước mắt và hay tái phát theo mùa là những đặc điểm nhận biết chính. Kiểm soát dị nguyên và dùng thuốc kháng histamine là hướng điều trị cơ bản nhất.
2.4. Đau mắt đỏ do kích ứng
Khói bụi, hóa chất trong hồ bơi, kính áp tròng đeo quá lâu hoặc ánh sáng xanh từ màn hình đều có thể gây kích ứng kết mạc. Mắt đỏ trong trường hợp này thường thoáng qua, không kèm ghèn nhiều và cải thiện nhanh khi loại bỏ tác nhân kích ứng. Đây là dạng nhẹ nhất nhưng dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn.
3. Con đường lây truyền đau mắt đỏ
Đau mắt đỏ có lây không? Đau mắt đỏ do virus và vi khuẩn lây lan chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mắt người bệnh. Chạm tay vào mắt sau khi cầm nắm đồ vật nhiễm khuẩn, dùng chung khăn mặt, gối hoặc kính mắt cũng là con đường phát tán bệnh phổ biến ở nơi đông người.
Bệnh lây nhanh nhất trong giai đoạn 3 đến 5 ngày đầu khi triệu chứng mới khởi phát. Người bệnh cần hạn chế tiếp xúc, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và tránh dụi mắt để ngăn tự lây sang mắt còn lại. Riêng đau mắt đỏ do dị ứng hoặc kích ứng hoàn toàn không có khả năng lây lan.
4. Triệu chứng đau mắt đỏ thường gặp
Triệu chứng đau mắt đỏ thường xuất hiện rõ rệt chỉ sau vài giờ đến một ngày kể từ khi nhiễm bệnh. Tùy theo nguyên nhân là virus, vi khuẩn hay dị ứng, biểu hiện có thể khác nhau, nhưng hầu hết người bệnh đều gặp các dấu hiệu chung dưới đây:
- Lòng trắng mắt chuyển sang màu hồng hoặc đỏ rõ rệt.
- Mắt tiết dịch liên tục, trong hoặc đục tùy theo tác nhân.
- Ghèn xuất hiện nhiều khi ngủ dậy làm mí mắt khó mở.
- Ở thể dị ứng, cảm giác dị vật trong mắt, ngứa râm ran.
- Sưng mí mắt, mí mắt phù nề, nặng hơn vào buổi sáng.
- Mắt dễ chói khi ra ngoài, mắt nhức mỏi, sợ ánh sáng.
- Dịch tiết bám trên giác mạc có thể khiến tầm nhìn mờ.
Đáng lưu ý, phần lớn các triệu chứng trên sẽ thuyên giảm dần trong vòng 7 đến 14 ngày nếu được chăm sóc sức khỏe đôi mắt mỗi ngày và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, nếu mắt đau nhức dữ dội, thị lực giảm rõ hoặc triệu chứng không cải thiện sau một tuần, bạn nên đến gặp bác sĩ ngay.
5. Biến chứng nguy hiểm đau mắt đỏ
Đa số trường hợp đau mắt đỏ tự khỏi sau 1-2 tuần, nhưng nếu chủ quan không điều trị đúng cách, bệnh có thể tiến triển thành các biến chứng nghiêm trọng. Viêm loét giác mạc, viêm màng bồ đào hay tổn thương giác mạc vĩnh viễn là những hậu quả thực sự đáng lo ngại, đặc biệt đau mắt đỏ ở trẻ em.
Nguy cơ biến chứng tăng cao khi người bệnh tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid không có chỉ định, đắp lá dân gian hoặc để bệnh kéo dài quá lâu không thuyên giảm. Một số trường hợp nặng có thể để lại sẹo giác mạc, đây là nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực lâu dài hoặc mù lòa.
6. Đau mắt đỏ dễ nhầm với bệnh lý gì?
Không phải mắt đỏ nào cũng là đau mắt đỏ thông thường. Một số bệnh lý nghiêm trọng hơn có triệu chứng bề ngoài rất giống, nếu nhầm lẫn và tự điều trị sai cách có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho thị lực.
6.1. Viêm loét giác mạc
Viêm loét giác mạc cũng gây đỏ mắt nhưng kèm theo đau nhức dữ dội, sợ ánh sáng mạnh và thị lực giảm rõ rệt. Điểm phân biệt quan trọng là có thể thấy vết trắng đục trên tròng đen khi nhìn kỹ. Đây là cấp cứu nhãn khoa cần điều trị ngay, tuyệt đối không tự nhỏ thuốc kháng sinh thông thường thay thế.
6.2. Cườm nước cấp tính
Cườm nước cấp tính hay glaucoma góc đóng gây mắt đỏ đột ngột kèm đau nhức lan lên đầu, buồn nôn và nhìn thấy quầng sáng quanh đèn. Nhãn áp tăng cao đột ngột trong vài giờ có thể phá hủy dây thần kinh thị giác vĩnh viễn. Đây là tình trạng khẩn cấp cần đến bệnh viện ngay lập tức, không được chần chừ.
6.3. Viêm màng bồ đào
Viêm màng bồ đào gây đỏ mắt tập trung quanh vùng rìa giác mạc thay vì đỏ toàn bộ lòng trắng như đau mắt đỏ thông thường. Người bệnh thường đau âm ỉ sâu trong mắt, nhạy cảm với ánh sáng và thị lực mờ dần. Bệnh liên quan đến rối loạn miễn dịch, cần điều trị chuyên khoa để tránh biến chứng mù lòa.
7. Phương pháp điều trị đau mắt đỏ
Không có một phác đồ điều trị chung cho tất cả các trường hợp đau mắt đỏ, vì mỗi nguyên nhân đòi hỏi hướng xử lý khác nhau. Đau mắt đỏ nhỏ thuốc gì còn tủy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, xác định đúng loại bệnh ngay từ đầu là yếu tố then chốt giúp rút ngắn thời gian hồi phục.
- Đau mắt đỏ do virus: Chưa có thuốc đặc trị, chủ yếu nhỏ nước muối sinh lý, dùng nước mắt nhân tạo và nghỉ ngơi.
- Đau mắt đỏ do vi khuẩn: Dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh đúng theo chỉ định bác sĩ, liệu trình thường từ 5-7 ngày.
- Đau mắt đỏ do dị ứng: Loại bỏ đi dị nguyên, hạn chế dùng tay dụi mắt, dùng thuốc nhỏ mắt loại kháng histamine.
- Đau mắt đỏ do kích ứng: Rửa mắt ngay bằng nước muối sinh lý, ngưng đeo kính áp tròng, tránh nguồn gây kích ứng.
- Vệ sinh mắt hàng ngày: Dùng bông gạc sạch lau ghèn, thay bông mỗi lần lau và không dùng chung dụng cụ vệ sinh.
Điều trị đau mắt đỏ đúng cách giúp bệnh mau lành và bảo vệ những người xung quanh khỏi nguy cơ lây nhiễm. Nếu sau 5-7 ngày tự điều trị tại nhà mà triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng hơn như đau nhức, thị lực giảm, bạn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
8. Đau mắt đỏ nên ăn gì và kiêng gì?
Đau mắt đỏ kiêng gì? Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong quá trình hồi phục đau mắt đỏ. Người bệnh nên bổ sung thực phẩm giàu vitamin A bổ mắt như cà rốt, bí đỏ, gan động vật cùng vitamin C từ cam, ổi, kiwi để tăng sức đề kháng, giảm viêm và giúp phục hồi nhanh hơn.
Song song đó, cần hạn chế rượu bia, đồ ăn cay nóng, thực phẩm nhiều dầu mỡ vì dễ làm tăng phản ứng viêm và kéo dài thời gian lành bệnh. Các loại hải sản có vỏ như tôm, cua cũng nên kiêng trong giai đoạn cấp nếu bạn dị ứng, tránh làm triệu chứng ngứa và đỏ mắt trở nên nghiêm trọng hơn.
9. Phòng ngừa đau mắt đỏ hiệu quả
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng là cách phòng bệnh đau mắt đỏ đơn giản nhưng hiệu quả. Tuyệt đối không dùng chung khăn mặt, gối, kính mắt hay đồ trang điểm mắt với người khác. Khi ở nơi đông người hoặc tiếp xúc với người bệnh, hạn chế chạm tay lên mặt và mắt khi chưa vệ sinh.
Trong mùa dịch đau mắt đỏ, nên đeo kính bảo vệ khi ra đường, tránh đến bể bơi công cộng và giữ vệ sinh môi trường sống sạch sẽ. Người đã từng mắc bệnh cần lưu ý bệnh hoàn toàn có thể tái phát nếu tiếp tục tiếp xúc với tác nhân gây bệnh mà không có biện pháp phòng ngừa phù hợp.
10. Câu hỏi thường gặp về đau mắt đỏ
Dưới đây là giải đáp cho những thắc mắc phổ biến nhất mà người bệnh thường gặp trong quá trình tìm hiểu và điều trị đau mắt đỏ.
10.1. Điều trị đau mắt đỏ sau bao lâu thì khỏi hẳn?
Thời gian hồi phục phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Đau mắt đỏ do virus thường kéo dài 7-14 ngày, do vi khuẩn có thể khỏi sau 5-7 ngày nếu dùng kháng sinh đúng cách. Trường hợp do dị ứng không có mốc thời gian cố định mà phụ thuộc vào kiểm soát dị nguyên hiệu quả đến đâu.
10.2. Bệnh đau mắt đỏ có khả năng tái phát không?
Bị đau mắt đỏ rồi có bị lại không? Đau mắt đỏ hoàn toàn có thể tái phát, đặc biệt ở người có cơ địa dị ứng hoặc thường xuyên tiếp xúc môi trường ô nhiễm. Khác với nhiều bệnh nhiễm trùng khác, mắc đau mắt đỏ một lần không tạo ra miễn dịch bền vững nên tái phát là điều có thể.
10.3. Vì sao đau mắt đỏ hay bùng phát vào mùa hè?
Thời tiết nóng ẩm mùa hè tạo điều kiện lý tưởng cho virus và vi khuẩn sinh sôi nhanh hơn. Cùng với đó, mùa hè trẻ em nghỉ học tập trung đông, người lớn đi bơi và tiếp xúc xã hội nhiều hơn, làm tăng tốc độ lây lan. Đây chính là lý do đau mắt đỏ thường bùng phát thành dịch vào tháng hè.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về đau mắt đỏ - từ nguyên nhân, triệu chứng cho đến cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả. Đừng quên theo dõi Mắt Việt để cập nhật tin tức và những cách chăm sóc mắt mới nhất, giúp bạn chủ động bảo vệ thị lực cho cả gia đình mỗi ngày nhé.
