Đau hốc mắt: Nguyên nhân chính và cách giảm đau hiệu quả

Đau hốc mắt không chỉ là cảm giác nhức mỏi đơn thuần mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nguy hiểm liên quan đến hốc mắt, mắt hoặc thần kinh. Vì vậy không nên chủ quan để tránh nguy cơ biến chứng nặng nề, thậm chí ảnh hưởng vĩnh viễn đến thị lức. Vậy đau hốc mắt là bệnh gì, các nguyên nhân nào thường gặp và cần xử trí ra sao khi bị đau nhức hốc mắt? Hãy cùng Mắt Việt phân tích chi tiết và giải đáp ngay trong bài viết sau đây.

Đau hốc mắt là gì?

Về y khoa thì đau hốc mắt (orbital hoặc periorbital pain) là cảm giác đau xuất hiện ở vùng quanh mắt hoặc sâu bên trong hốc mắt là nơi chứa nhãn cầu, cơ vận nhãn, mạch máu và thần kinh. Đây có thể là biểu hiện của các bệnh lý tại mắt, tại hốc mắt hoặc là “tiếng kêu cứu” từ những bệnh toàn thân như viêm xoang, tăng nhãn áp, u hốc mắt.

Phân loại đau hốc mắt

Triệu chứng đau hốc mắt rất đa dạng có thể phân loại dựa trên vị trí và tính chất cơn đau để định hướng nguyên nhân.

Bị đau vùng hốc mắt phải

Đau vùng hốc mắt phải có thể liên quan đến viêm xoang phải, u hốc mắt, viêm hốc mắt, tăng nhãn áp hoặc một số rối loạn thần kinh khu trú. Cơn đau có thể kèm theo nghẹt mũi, đau khi cúi người (nếu do xoang) hoặc lồi mắt, song thị, giảm thị lực (nếu do khối u, viêm hốc mắt).

Đau hốc mắt trái

Đau hốc mắt trái thường có cơ chế tương tự, chỉ khác bên tổn thương và cũng có thể do viêm xoang, bệnh lý hốc mắt, tăng nhãn áp hoặc bệnh lý thần kinh, mạch máu. Điều quan trọng là người bệnh cần chú ý kèm các dấu hiệu như đỏ mắt, nhìn mờ, chảy nước mắt, đau đầu để bác sĩ dễ định hướng nguyên nhân gây đau nhức hốc mắt.

Các nguyên nhân chính gây đau hốc mắt

Đau hốc mắt là triệu chứng chung của nhiều bệnh từ nhẹ đến nặng, sau đây là các nhóm nguyên nhân thường gặp.

Viêm hốc mắt

Viêm hốc mắt là tình trạng viêm nhiễm các mô trong hốc mắt, thường do viêm xoang lan rộng hoặc nhiễm trùng tại chỗ. Người bệnh có thể vị đau hốc mắt dữ dội, đỏ mắt, sưng mi, lồi mắt, hạn chế vận nhãn, sốt và giảm thị lực. Đây là cấp cứu nhãn khoa tai mũi họng cần điều trị sốm để tránh biến chứng áp xe, lan và sọ não.

Khối u ở hốc mắt

U hốc mắt có thể là u lành hoặc ác tính khi phát triển sẽ chèn ép dây thần kinh, cơ và mạch máu trong ổ mắt gây đau hốc mắt tăng dần, lồi mắt, song thị và giảm thị lực. Nếu không phát hiện sốm khối u hốc mắt có nguy cơ gây tổn thương thần kinh thị giác không hồi phục, thậm chí mù loà.

Tăng nhãn áp

Tăng nhãn áp là nguyên nhân quan trọng gây đau hốc mắt, nhất là khi nhãn áp tăng cao đột ngột. Người bệnh có thể cảm thấy đau sâu trong hốc mắt, căng tức nhãn cầu, kèm nhìn mờ, quầng sáng quanh đèn, buồn nôn và nôn. Nếu không được điều trị kịp thì tổn thương dây thần kinh thị giác do tăng nhãn áp là không thể hồi phục.

Glocom góc mở/ Glocom góc đóng

Glocom (glaucoma) có hai dạng thường gặp là glocom góc mở và glocom góc đóng.

• Glocom góc mở tiến triển âm thầm, đau hốc mắt thường mơ hồ, dễ bị bỏ qua cho đến khi thị lực giảm rõ.
• Glocom góc đóng đặc biệt là cơn glocom cấp gây đau hốc mắt dữ dội, đỏ mắt, nhìn mờ nhanh, buồn nôn và là tình trạng cần cấp cứu ngay.

Chấn thương mắt

Chấn thương vùng mắt hoặc hốc mắt do tai nạn, va đập, dị vật,... có thể gây bầm tụ máu, gãy xương thành hốc mắt, tổn thương nhãn cầu và cơ vận nhãn dẫn tới đau hốc mắt kàm sưng nề, bầm tím, song thị hoặc giảm thị lực. Những trường hợp này cần được bác sĩ chuyên khoa khám, có thể phải chụp CT/MRI để đánh giá cấu trúc hốc mắt và nhãn cầu.

Một số bệnh truyền nhiễm

Một số bệnh truyền nhiễm như zona thần kinh vùng mắt, nhiễm virus, viêm xoang do vi khuẩn, viêm mô tế bào quanh hốc mắt đều có thể gây đau hốc mắt. Người bệnh có thể kèm sốt, mệt mỏi, sưng nề mi, đỏ mắt hoặc nổi mụn nước quanh mắt tuỳ tác nhân gây bệnh.

Viêm mạch máu

Các bệnh lý viêm mạch máu tại vùng sọ, mặt (như viêm động mạch thái dương khổng lồ ở người lớn tuổi) có thể gây đau nhức hốc mắt, đau đầu, nhức thái dương và có nguy cơ làm giảm thị lực nếu không điều trị.

Giãn tĩnh mạch

Giãn hoặc dị dạng tĩnh mạch vùng hốc mắt, xoang hang có thể gây cảm giác căng tức, đau hốc mắt, kèm lồi mắt hoặc sung huyết kết mạc khi tăng áp lực tĩnh mạch (khi cúi, gắng sứng). Tuy ít gặp hơn nhưng đây là nhóm nguyên nhân cần được chuẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.

Bệnh Basedow

Bệnh Basedow thường gây lồi mắt, khô rát, chói sáng và đau hốc mắt do phù nề và phì đại cơ, mô sau nhãn cầu. Người bệnh có thể kèm run tay, sụt cân, tim đập nhanh, nóng nảy là những dấu hiệu gợi ý bệnh tuyến giáp cần được kiểm tra cùng với khám mắt.

Bệnh Graves gây đau hốc mắt

Bệnh Graves thực chất là một dạng cường giáp tự miễn, trong đó mắt là một trong những cơ quan bị ảnh hưởng rõ rệt với tình trạng lồi mắt, khó nhắm kín mi và đau nhức hốc mắt. Nếu không kiểm soát tốt bệnh nội tiết các tổn thương tại hốc mắt có thể tiến triển, gây chèn ép thần kinh thị giác, dẫn tới giảm thị lực.

Bệnh lý khác

Ngoài các nguyên nhân trên thì đau hốc mắt còn có thể liên quan tới viêm xoang, đau đầu migraine, đau đầu chuỗi, biến chứng tiểu đường, tăng huyết áp hoặc một số bệnh thần kinh trung ương. Do phổ nguyên nhân rộng, việc tự chẩn đoán khi bị đau hốc mắt là không nên mà thay vào đó, cần được bác sĩ khám để xác định đúng bệnh.

Các triệu chứng cần đặc biệt lưu ý

Khi bị đau hốc mắt thì các bạn cần chú ý các dấu hiệu như sau:

• Đau hốc mắt đột ngột, dữ dội chưa từng gặp trước đây.
• Đau hốc mắt kèm nhìn mờ, quầng sáng, sợ ánh sáng.
• Đau nhức hốc mắt kèm đỏ mắt, lồi mắt, song thị.
• Đau kèm sốt, buồn nôn, nhức đầu nhiều.

Những dấu hiệu này có thể gợi ý các bệnh lý như glocom cấp, viêm hốc mắt, u hốc mắt hoặc bệnh mạch máu cần đi khám sớm để tránh biến chứng.

Cách chữa đau hốc mắt

Điều trị đau hốc mắt phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể, do đó bước quan trọng nhất là đi khám, chẩn đoán đúng bệnh trước khi can thiệp.

Cách giảm đau tại nhà (trường hợp nhẹ)

Với những trường hợp đau hốc mắt nhẹ, nghi nhiều đến mỏi mắt, khô mắt hoặc làm việc quá lâu với màn hình thì bạn có thể:

• Cho mắt nghỉ ngơi và sử dụng nguyên tắc 20-20-20.
• Dùng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản theo hướng dẫn của bác sĩ để giảm khô, cộm.
• Chườm ấm nhẹ quanh vùng mắt (tránh chườm trực tiếp lên nhãn cầu) nếu đau do căng cơ, mỏi mắt.
• Hạn chế thức khuya, giảm bớt thời gian nhìn màn hình liên tục, uống đủ nước và bổ sung dinh dưỡng cho mắt.

Tuy nhiên các biện pháp này chỉ mang tính hỗ trợ, nếu bị đau hốc mắt kéo dài, tái phát hoặc kèm dấu hiệu bất thường khác không nên chỉ tự xử lý tại nhà.

Khi nào cần đi bác sĩ

Bạn nên đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt hoặc chuyên khoa phù hợp khi:

• Bị đau hốc mắt dữ dội, đột ngột hoặc đau tăng dần theo thời gian.
• Đau hốc mắt kèm nhìn mờ, quầng sáng, song thị hoặc mất một phần trường nhìn.
• Đau nhức hốc mắt kèm đỏ mắt, lồi mắt, sưng mi, sốt.
• Đau liên tục nhiều ngày không cải thiện dù đã nghỉ ngơi và giảm tải mắt.

Bác sĩ sẽ khám mắt toàn diện có thể chỉ định thêm chụp CT, MRI, xét nghiệm máu,... để xác định chính xác đau hốc mắt là bệnh gì và lựa chọn phác đồ điều trị an toàn, hiệu quả.

Lời kết

Đau đầu kèm đau hốc mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau và trong một số trường hợp tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguyên trọng nếu không được điều trị kịp thời. Hy vọng những thông tin Mắt Việt chia sẻ đã giúp bạn hiểu rõ hơn đau hốc mắt có nguy hiểm không và vì sao không nên chủ quan với triệu chứng này. Bênh cạnh đó việc khám mắt định kỳ ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường sẽ giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý thầm lặng ở mắt, từ đó can thiệp kịp thời và bảo vệ thị lực lâu dài.